Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Een beer met een slim hart

Een beer met een slim hart Illustratie Irene Goede
Een beer met een slim hart Illustratie Irene Goede

Overal op het noordelijk halfrond liggen ze weer in hun holen te snurken en te ronken. Beren in winterslaap. Vrijwel roerloos, want ze moeten zuinig zijn met energie. Die zit in hun lichaamsvet. Dat is de brandstof waarmee ze de winter moeten doorkomen.

Zelfs hun bloed beweegt nu minder. Bij een grote grizzlybeer slaat het hart in de zomer meer dan tachtig keer per minuut. En in winterslaap? Nog geen twintig keer. Kaboem... Heel lang stil. En dan weer: Kaboem.

Mensenharten zouden dat maar kort volhouden, want tussen de slagen in staat het bloed lang stil. Ook in het hart zelf. Het gewicht van het bloed drukt op de onderkant van het hart. Die is juist slapper dan anders, want tussen de trage slagen zijn de hartspieren lang ontspannen.

Een mensenhart zou uitzakken als een ballon vol water. Het zou al snel haperen. Hartspecialisten keken daarom altijd met bewondering naar beren in winterslaap. Hoe spelen zij het klaar? Hun harten bonzen heel langzaam, maar toch heel vloeiend door. Ze zijn in de lente nog in topvorm.

Aan de Washington State Universiteit in Amerika is nu bekeken hoe de beren dat doen. Ze hebben daar tamme grizzlyberen. Die vinden voorzichtig onderzoek in de winter wel best, ze slapen toch. En wat blijkt? De beren veranderen hun hart. Voor de winterslaap wordt de onderkant harder en stijver zodat die niet kan uitzakken. Dat is heel ongebruikelijk bij dieren: zomaar elk jaar het hart even veranderen.

En de roerloze beren doen nog iets bijzonders. Ze laten hun hart ook záchter slaan. Elk tikje heeft wat minder kracht. Zo is de kans dat hun hart vervormt nog kleiner.

En tegen de tijd dat de beer weer eens op wil staan? Dan is het hart alweer terug veranderd. Zo kan de beer met een voluit kloppend en elastisch hart de lente in lopen, knipogend tegen het zonlicht. Hij is chagrijnig, van de honger. Maar zijn hart is zo goed als nieuw.