Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Conflict over orkapeuter Morgan

Moet het dolfinarium in Harderwijk orka Morgan terugzetten in zee? Onmogelijk, zeggen deskundigen. Dat overleeft ze niet.

Uitgehongerd was ze, ze woog nog maar 430 kilo. Een patrouilleteam van het ministerie van Landbouw haalde haar in juni uit de Waddenzee. Kokkelvissers hadden haar zien dobberen. Het patrouilleteam dacht dat het een dolfijn was en stuurde een foto naar Niels van Elk, dierenarts van het Dolfinarium in Harderwijk. Hij zei: „Nee, dat is een orka, die haar groep kwijt is.” Het was een bijzonder moment, want er was sinds 1963 geen orka meer in Nederlandse wateren gestrand. Ze noemden haar Morgan.

Sinds gisteren is Morgan inzet van een juridisch conflict. De Orka Coalitie, een dierenrechtenorganisatie, heeft advocaat Marq Wijngaarden, (kantoorgenoot van Britta Böhler) in de arm genomen om Landbouw te dwingen Morgan weg te halen bij het Dolfinarium.

Wat was er gebeurd? Het team van Van Elk had haar in juni overgeladen van het rubberen patrouillebootje naar het schip van het Dolfinarium. „Als wij haar niet hadden meegenomen, was ze dood geweest. Honderd procent zeker. Ze was haar groep kwijt en te klein om zich te voeden – eigenlijk een peuter. Ze blaakt nu van gezondheid en weegt 800 kilo”, vertelt Van Elk.

Al een paar maanden eist de Orka Coalitie dat Morgan wordt teruggegeven aan de natuur. Maar een commissie van deskundigen onderzocht in opdracht van Van Elk wat haar overlevingskansen zouden zijn in de vrije zee: nul, concludeerde ze. Het Dolfinarium zoekt naar een geschikte orkagroep, elders in gevangenschap, die Morgan zou kunnen opnemen. Er leven wereldwijd 41 orka’s in groepen in gevangenschap.

Voor Morgan is er geen andere optie, legt Van Elk uit. „Orka’s zijn bij uitstek groepsdieren. Elke ‘familie’ heeft een eigen taal. Als je haar nu, als peuter, zou vrijlaten, zou ze niet alleen verhongeren, omdat ze niet heeft leren jagen. Ze zou sterven van eenzaamheid.”

Orka’s kunnen wel vijftig jaar oud worden. Als een groep orka’s Morgan tegenkomt en haar niet ziet zitten – en die kans is groot volgens Van Elk – dan wordt ze verstoten. „We weten dat ze uit de Noorse zee komt. Daar leven 600 tot 800 orka’s zoals Morgan, in groepjes van ongeveer tien. Maar je moet bij orka’s precies weten bij welk groepje ze hoort, bij welke familie. En dát uitzoeken, is haast onbegonnen werk.”

Hij beschrijft hoe dat zou moeten: „Je zou op 500 kilometer van de kust, in een reusachtig en donker gebied, met akoestische signalen moeten gaan testen bij welke groep ze hoort.” Vinden ze die groep niet, dan kunnen de onderzoekers haar niet alleen in zee achterlaten. Orka’s jagen in een groep: ze drijven een school vissen bij elkaar. Daar zwemmen ze met open bek doorheen óf ze slaan ze met hun staart dood. Het is teamwork.

Beter is het volgens Van Elk om Morgan stapsgewijs te introduceren bij een groep in één van de dierentuinen: „Je geeft ze een wenperiode, kijkt of ze haar accepteren. Het is vaker gedaan en gelukt. Eén keer is er na lang gelobby van een Amerikaanse dierenrechtenorganisatie een gevangen orka in de zee teruggeplaatst. Die is gestorven, in zijn eentje.”