Alles ligt nog open in ‘verloederd’ Egypte

Op het Tahrir-plein is het Egyptische leger begonnen met het opruimen van de barricades, meldt Al Jazeera. Ook hebben demonstranten een klein altaar opgericht om de doden die op het plein vielen te herdenken. Volgens persbureau AP zijn de demonstranten die  op het plein bivakkeren verdeeld over wat zij nu gaan doen. De sfeer is nog altijd feestelijk. Maar de grote vraag blijft: ‘wat nu?’

Na achttien dagen van demonstraties tegen hem en zijn regime trad de Egyptische president Hosni Mubarak gisteren af en droeg hij de macht over aan het leger. De grote vraag is wat er nu gaat veranderen in het land. Alles ligt nog open, schrijft NRC-correspondent Guus Valk vandaag in NRC Handelsblad:

“Positief geredeneerd houdt het leger zijn belofte in een eerdere verklaring en baant het de weg voor de geplande presidentsverkiezingen in september. Dat zou betekenen dat het leger zich op de achtergrond houdt, de orde in de straten bewaakt en de aanloop van de verkiezingen zal faciliteren.”

De Opperste Militaire Raad heeft veel weg van het regime van Mubarak
Voorlopig heeft de Opperste Militaire Raad de macht in Egypte in handen. Maar de vraag is of er nu veel gaat veranderen. Volgens Valk heeft de nieuwe militaire regering namelijk veel weg van het oude regime. De voorzitter van de Raad is een naaste medewerker van ex-president Mubarak, de 75-jarige minister van Defensie Mohamed Hussein Tantawi. Onder Mubarak was hij de op één na hoogste commandant van de strijdkrachten. In 1956 ging hij het leger in en maakte hij drie oorlogen mee, van 1956, 1967 en 1973.

Sinds 1991 maakt Tantawi deel uit van de regering-Mubarak als minister van Defensie en Militaire Productie. In Mubaraks laatste kabinet was hij ook vicepremier.

In een uitgelekte boodschap van de Amerikaanse ambassade in Kairo werd hij in 2008 gekenschetst als “toenemend intolerant jegens intellectuele vrijheid” en “resistent tegen verandering”. Economische en politieke hervorming “beschouwt hij als ondermijning van de macht van de centrale regering”, zo schreef de Amerikaanse ambassadeur. Tantawi zou duidelijk hebben gemaakt dat Defensie niets moet hebben van onafhankelijk denken in haar rangen. Volgens sommige analisten geniet hij beperkte steun in de lagere rangen van het leger.

Mubarak laat een verloederd land achter
President Mubarak laat een gemarginaliseerd land achter, schrijft Midden Oosten-deskundige Carolien Roelants vandaag in NRC Handelsblad. Door van het land een politiestaat te maken, laat hij een tikkende tijdbom achter:

Op school leert de bevolking niet een onafhankelijke mening te formuleren, maar gehoorzaam te zijn, zo bevestigen achtereenvolgende Arab Human Development Reports. Wie toch zijn stem verhief om te protesteren ging de cel in en werd standaard gemarteld, zoals dissidente journalisten, bloggers en andere activisten hebben meegemaakt. Lees de jaarlijkse rapporten van mensenrechtenorganisaties en zelfs het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Mubaraks bondgenoot.

Op advies van zijn zoon Gamal, een in Londen gevormde bankier, introduceerde Mubarak industriëlen in zijn kabinet die de economie liberaliseerden. Dat leidde inderdaad tot een gezond groeipercentage: 6 procent in 2010. Maar het zijn de zakenlieden en de strijdkrachten, die behalve in de wapenindustrie ook in toenemende mate bij civiele projecten zijn betrokken, die er het meest van hebben geprofiteerd. De economische groei is niet doorgesijpeld naar het volk, waarvan bijna de helft net boven of onder de armoedegrens verkeert. De lonen zijn laag en de voedselprijzen stijgen.

Zijn opvolgers erven 80 miljoen burgers, van wie 30 procent analfabeet is en nog eens 50 procent slecht opgeleid, die nu onmiddellijke verbetering van hun lot eisen. Een kruitvat.

Lees de analyses van Carolien Roelants en Guus Valk in NRC Handelsblad (digitale editie).