Wordt Johan Cruijff nu de Verlosser voor Ajax?

Leiding van Ajax opent de deuren voor Johan Cruijff. Hij mag commissaris worden.

Elke stap die hij bij Ajax zet, zal onder een vergrootglas worden gelegd.

Kort na zijn aanstelling in 2009 als algemeen directeur van Ajax verkondigde Rik van den Boog „geen toegevoegde waarde” te zien in het terughalen van clubiconen als Johan Cruijff en Piet Keizer. Hij onderschatte op dat moment in zijn onervarenheid het fenomeen Cruijff. Twee jaar later heeft de raad van commissarissen de voormalige nummer veertien gevraagd voor een technische klankbordgroep die adviezen moet geven over de toekomst van de club. Cruijff kreeg zelfs ook een zetel aangeboden in het hoogste bestuursorgaan van de club.

Na FC Barcelona, waar zijn rol is uitgespeeld sinds zijn vriend Joan Laporta vorig jaar als voorzitter vertrok, lijkt hij nu de club waar hij zijn carrière begon nieuw leven in te willen blazen. Al weet je het met Cruijff nooit. Hij kan talrijke malen zijn ambitie uitspreken voor een functie, zoals in 1993 om bondscoach te worden, en op het laatste moment obstakels zien die er eigenlijk niet zijn om van de uitdaging af te kunnen zien. Johan Cruijff blijft ondoorgrondelijk.

Precies drie jaar geleden bood hij ook zijn diensten aan om het vervallen Ajax er weer bovenop te helpen. Cruijff stormde tot ieders verbazing de vergadering van de ledenraad binnen, maar raakte later in conflict met de toenmalige trainer Marco van Basten. De huidige tv-analyticus wilde niet meegaan in de eis van Cruijff om een groot deel van de jeugdtrainers te ontslaan.

Teksten als ‘de bezem moet door Ajax’, die hij vorig najaar bezigde in zijn column in De Telegraaf, mogen van Cruijff serieus worden genomen. In 1993 wilde hij ook een groot deel van de staf bij de KNVB vervangen. Aan contracten en ondernemersraden heeft Cruijff een broertje dood.

Ajax-voorzitter Uri Coronel nam in december bij de verkiezingen van de ledenraad de oppositie de wind uit de zeilen met de aankondiging van een technisch platform. In zijn drie jaar geleden uitgebrachte rapport stond dat Ajax geen spelers ‘voor de breedte’ mocht aantrekken. Toch werden onder trainer Martin Jol potentiële reserves als Mido, Suk Hyun-jun, Teemu Tainio, André Ooijer en Thimothée Atouba aangetrokken. De hoofdtrainer mocht volgens het rapport niet zijn hele staf samenstellen, terwijl Jol zelfs bij Jong Ajax de inmiddels op een zijspoor gezette amateurtrainer Albert van der Dussen kon benoemen. En dan had Jol ook nog zijn broer Cock als assistent. Jol kreeg van de directie erg veel macht bij Ajax. Daar kwam Van den Boog tot nu toe goed mee weg.

Het is nu al weer zeven seizoenen geleden dat de Europese topclub van weleer de landstitel veroverde. Cruijff zal zijn visie op de jeugdopleiding willen projecteren. Waarom bracht de wereldberoemde kweekvijver de afgelopen jaren slechts verdedigers en middenvelders voort? En waarom geen specifiek opgeleide spelers, zoals vleugelvoetballers, voor bepaalde posities in het elftal dat een 4-3-3-systeem als huisstijl heeft?

Daarnaast zal de technische klankbordgroep een antwoord moeten geven op de vraag wie bij Ajax de langetermijnvisie gaat bewaken, een technisch manager of technisch directeur. De afgelopen jaren is die leiding in handen geweest van passanten: Van Basten en Jol. Hun aan- en verkoopbeleid heeft de club financieel bijna naar de afgrond gedreven.

Topkandidaten om het voetbalbolwerk in Amsterdam Zuidoost te leiden zijn Guus Hiddink, de bondscoach van Turkije die door Cruijff al is gepolst, Co Adriaanse en Louis van Gaal. De kans dat de laatste naar Amsterdam terugkomt is gering. De trainer van Bayern heeft een slechte relatie met Cruijff.

Peter Haan, importeur van TDK-cassettebandjes, de eerste shirtsponsor van Ajax, zei eind jaren tachtig: „Ajax en Cruijff, dat is de ultieme combinatie. Sportief en commercieel.” Het was in een tijd dat de Amsterdamse club onder de voormalige wereldvoetballer, toen in de functie van coach, terugkeerde aan de Europese top. Onder andere met het veroveren van de Europa Cup voor bekerwinnaars. Ajax zou opnieuw kunnen scoren met Cruijff. Maar zijn inbreng kan drastische gevolgen hebben. Al is zijn rol nog zo gering, elke stap die hij zet in de Arena wordt onder een loep gelegd. Wie zijn advies in de wind slaat, graaft zijn eigen graf.