Gezocht: allochtone tv-gasten

Om een betere afspiegeling van de samenleving te zijn, wil de publieke omroep meer Surinamers, Marokkanen, Antillianen en Turken.

WFA00:GERARDSPONG:AMSTERDAM;17MRT08- Foto Gerard Spong. WFA/rvz/strRein van Zanen
WFA00:GERARDSPONG:AMSTERDAM;17MRT08- Foto Gerard Spong. WFA/rvz/strRein van Zanen WFA REIN VAN ZANEN

„PowNed vindt het makkelijk om uit de staatsruif te eten, maar het schept ook verplichtingen om een publieke omroep te zijn. Je hebt een wettelijke plicht om een afspiegeling te zijn van de samenleving.” Aldus Erik Kroeze, woordvoerder van de NPO.

In de Prestatieovereenkomst 2010-1015 belooft de NPO, de koepelorganisatie van de publieke omroep, meer allochtonen op televisie te tonen. Een beleid dat tot voor kort geruisloos werd ingevoerd, totdat het satirische nieuwsprogramma PowNews het donderdag hekelde in de rubriek: ‘Een neger omdat het moet’.

Volgens het ministerie van OCW, met wie de NPO de overeenkomst sloot, is dit een interne Hilversumse kwestie. Woordvoerder Freek Manche: „Het ministerie vraagt van de publieke omroep om representatief te zijn voor iedereen die in Nederland woont. Hoe die omroep dat doet is aan de omroep zelf. OCW legt geen percentages en dergelijke op.”

Kroeze van de NPO: „De publieke omroepen hebben dit zichzelf tot doel gesteld, er is geen sprake van een ‘allochtonenquotum’ en we leggen niets op. We hechten aan de autonomie van de omroepen en aan de journalistieke vrijheid van de programmamakers.” Volgens Kroeze geeft de NPO wel advies aan de omroepen: „Bijvoorbeeld om eens andere dan de gebruikelijke witte netwerken aan te spreken.”

Dominique Weesie, voorzitter van PowNed, meent dat zijn omroep de plicht heeft om allochtonen te ‘turven’. Volgens Kroeze gaat het echter om een advies, bedoeld om te motiveren: „Een tip om eerst eens te inventariseren hoe je het doet.” Volgens Weesie bestaat er ook een richtlijn: „Indien u niet zeker bent van de etnische afkomt van de tv-gast, informeer dan naar de achternaam van de vader of de moeder.” Kroeze zegt daar niets van te weten: „Misschien is dat mondeling gezegd. Het is geen beleid.”

Het idee van PowNews dat ze meer SMATs moeten laten zien – een afkorting van Surinamers, Marokkanen, Antillianen en Turken – komt uit het Concessiebeleidsplan 2010-2016 van de NPO: „In het realiseren van een representatiever aanbod en bereik richten we ons vooral op vrouwen en op allochtonen. Binnen deze laatste groep leggen we de nadruk op de vier grootste groepen allochtonen in Nederland: Nederlanders van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse afkomst.” Anderen gebruiken de afkorting MAST of MATS. Dit betekent overigens niet dat andere allochtonen niet meetellen, zoals Weesie van PowNed denkt.

De AVRO heeft extra subsidie gekregen om te onderzoeken hoe de omroep meer allochtonen kan trekken. Verder wil de AVRO naar het Filmmuseum in het Amsterdamse Vondelpark verhuizen, in de hoop op meer contact met langs wandelende allochtonen. Directeur Willemijn Maas: „Het gaat vooral om het vinden van andere netwerken, via sleutelfiguren in allochtone gemeenschappen. We vragen bij hen naar de specifieke wensen van die doelgroepen en proberen daar op in te spelen. Zo proberen wij meer allochtonen te krijgen in bijvoorbeeld EenVandaag en Tussen kunst en kitsch.” Een ander voorbeeld dat Maas noemt is Zóóó moslim: „Via Twitter hebben we daarmee een hele andere doelgroep bereikt.”

De KRO zegt tot de ‘kopgroep’ te horen in het streven naar diversiteit. Woordvoerder Debbie de Wagenaar: „We geven workshops aan managers en redacteuren om met andere ogen te leren kijken. Bij Brandpunt zoeken we nu een allochtone redacteur en we willen zeven allochtone stagiaires uit de MAST-markt halen. Wat betreft diversiteit scoren we heel hoog met programma’s als De reünie, De wandeling, Uit de kast, Spoorloos, Goudmijn en Puberruil.”

Frans Jennekens is projectleider diversiteit van de NTR, een omroep die tot specifiek doel heeft om culturele diversiteit in de programma’s te tonen: „Bijna alle publieke instituten hebben de opdracht om representatie van alle belastingbetalers na te streven, dat is niets bijzonders. PowNews beschouwt dat als een plicht en maakt zich ervan af met een typische blanke autochtonengrap. Wij zien het als een creatieve uitdaging.”

De NTR doet dat door specifieke programma’s van allochtone snit te maken, zoals Dunya en Desie en Zo: Raymann. „Maar ook in jeugdprogramma’s als SpangaS en Klokhuis laten we een afspiegeling van de veelkleurige samenleving zien.” Als voorbeeld van extra inspanning noemt Jennekens een website van het historische programma Andere tijden, die erop is gericht om verhalen van allochtonen te vinden. „Dat leidt bijvoorbeeld tot een aflevering over de eerste gastarbeiders.”

Volgens Jennekens is diversiteit niet een politiek correct dictaat maar een noodzaak om te overleven. „Diversify or die is mijn credo. Wie niets doet aan diversiteit zal afsterven, als medium voor blanke, grijze mannen. Je ziet het ook bij kranten. NRC Handelsblad heeft dat nog niet zo door, maar nrc.next doet het bijvoorbeeld heel goed bij intellectuele allochtonen.”

In de NTR-show Zo: Raymann zoemt de camera altijd in op gemengde stelletjes in het publiek. Hoort dat bij het diversiteitsbeleid? Jennekens: „Nee, we hebben geen deurbeleid, iedereen is vrij om een kaartje te kopen. Dat de regisseur gemengde stelletjes kiest, komt eerder door de algemene neiging om mooie vrouwen in het publiek te filmen. Dat zie je ook bij tennis.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het fotobijschrift bij het artikel Gezocht: allochtone tv-gasten (5 februari, pagina 23) zijn twee namen verwisseld. De drie mannen onder het artikel zijn, van links naar rechts: advocaat Gerard Spong, Kamerlid Tofik Dibi en Kamerlid Ahmed Marcouch.