Zien wat anderen niet zien

Platenzaak Rush Hour is al dertien jaar lang de bindende factor voor de nieuwe generatie Amsterdamse houseproducers. Bovendien is Rush Hour een succesvol distributiekantoor, een platenlabel en een ontmoetingsplek.

Voor een wereldberoemde platenzaak is Rush Hour nogal klein en onopvallend. De winkel aan de Spuistraat in Amsterdam zou je zo voorbij lopen. Hij is vijf meter breed en tien meter diep, met links en rechts grote houten bakken met vinyl. Er ligt vooral zwarte muziek in de breedste zin van het woord: funk, soul, disco, afrobeat, house en techno.

Rush Hour is vooral bekend bij liefhebbers van elektronische muziek. De meeste bezoekers komen voor de selectie house en techno, zoals de twee Japanners die op deze druilerige maandagochtend de nieuwe EP van Motor City Drum Ensemble aanschaffen. Het is een typische Rush Hour-plaat: rauwe house met aan elkaar gelaste disco- en soul-loops die de geest van Chicago ademt en tegelijkertijd vooruitstrevend klinkt.

Maar Rush Hour is meer dan alleen een winkel. Het is tevens een succesvol distributiekantoor en platenlabel, dat vorig jaar door de toonaangevende websites Resident Advisor enLittleWhiteEarBuds werd uitgeroepen tot label van het jaar. Terecht, want geen ander label heeft zoveel moeite gedaan om house terug te laten keren naar zijn wortels, zonder te vervallen in nostalgie en het hedendaagse geluid te veronachtzamen. Daarmee belichaamde Rush Hour als geen ander de clubsound van 2010.

Het succes van Rush Hour staat in schril contrast met de sterk teruggelopen verkoop van vinyl. Want ook de dancescene is niet aan de digitale revolutie ontkomen. De afgelopen twintig jaar is vinyl blijven bestaan omdat dj’s het niet wilden opgeven als format. Terwijl de muziekindustrie dankzij de downloadcultuur in een crisis terecht kwam, beleefde vinyl een tweede jeugd. Maar veel dj’s zijn overgestapt op cd’s of mp3’s, zodat ook dancelabels tegenwoordig veel minder platen verkopen dan voorheen.

Hoe run je een succesvol platenlabel in het downloadtijdperk? Het is een vraag die Christiaan Macdonald, samen met Antal Heitlager de drijvende kracht achter Rush Hour, enigszins verbaast. Want hij heeft helemaal geen last van de teruggelopen verkoop van vinyl, zegt hij. Sinds ze dertien jaar geleden begonnen, is Rush Hour alleen maar gegroeid. „Wij begonnen in een tijd dat de verkoop van vinyl sterk terugliep”, vertelt Macdonald. „Dus ons referentiekader is anders dan van de labels die in de jaren negentig nog tienduizenden exemplaren van een single verkochten. Toen moesten dj’s nieuwe platen hebben om te draaien. Dat is nu niet meer zo. De ‘clubtools’ kopen mensen digitaal of downloaden ze illegaal.”

Ook Rush Hour biedt veel muziek inmiddels digitaal aan, maar het belangrijkste product blijft vinyl. Macdonald denkt dat vinyl zal overleven als een nicheproduct. Het is, ook in de dancescene, een format geworden voor liefhebbers en verzamelaars. „Vinyl heeft nog steeds een ‘cool-factor’,” zegt Macdonald. „Het geluid is warmer en de hoezen zijn mooier. Daarom brengen we nu veel speciale uitgaven uit, met extra muziek, die is geperst op gekleurd vinyl en die is verpakt in bijzondere hoezen. Meestal beginnen we een paar weken eerder met de verspreiding van een fysieke release, voordat we hem digitaal aanbieden.”

Het huidige succes van Rush Hour heeft veel te maken met de smaak van het moment. Na de populariteit van de kille en onderkoelde minimal-techno, zijn steeds meer dj’s en producers gaan teruggrijpen op de wortels van house en techno in Chicago en Detroit. Het resultaat is een stroom warme, diepe en soulvolle platen, die precies aansluiten bij het geluid dat Rush Hour al ruim tien jaar uitdraagt.

Want dat is de eerste regel voor het leiden van een succesvol platenlabel: hou vast aan je visie. „We brengen alleen muziek uit die we zelf goed vinden”, vat Macdonald de strategie samen. Het label moet een filter zijn, dat constant kwaliteit levert. Het volstaat niet langer om veel platen uit te brengen in de hoop dat er één hit tussen zit. „Onze kracht is dat we niet meegaan in trends. We hebben een bredere visie dan het geluid van het moment en proberen geen geld te verdienen door in te springen op de laatste ontwikkelingen. Hierdoor hebben we een grote schare fans opgebouwd.”

Een goed voorbeeld zijn de heruitgaven van klassieke albums, die de status van Rush Hour flink hebben verhoogd. Vorig jaar heeft het label de wereld opnieuw kennis laten maken met platen van Anthony ‘Shake’ Shakir, Mandré, Boo Williams, Rick Wilhite en Virgo. Vele waren al lang niet meer verkrijgbaar.

„De heruitgaven passen perfect bij het label”, zegt Tom Trago, een Amsterdamse producer die zijn muziek uitbrengt op Rush Hour. „Die klassieke albums zijn de hoekstenen waarop de house en techno van nu zijn gebouwd. Ze helpen om de visie van Rush Hour vorm te geven. Zo kunnen ze mooi aangeven wat de diepere inspiratie is. Oudere verzamelaars kunnen de platen herontdekken en jonge liefhebbers kunnen er voor het eerst kennis mee maken.”

Het voorbeeld van de legendarische house-act Virgo zegt veel over het functioneren van de netwerken die cruciaal zijn voor het succes van het label. Het is een combinatie van moderne communicatiemiddelen en persoonlijk contact. Zo haalde Macdonald Virgo uit Chicago binnen via Facebook. „Hij stuurde een berichtje dat hij een heruitgave van ons eerste album wilde uitbrengen en vroeg of we nog meer muziek hadden”, mailt Merwyn Sanders van Virgo.

Vervolgens is Macdonald naar Chicago gegaan om de deal te bezegelen. „Hij is twee weken gebleven en heeft al onze muziek beluisterd”, aldus Sanders. „Christiaan heeft ‘het oog’. Sommige mensen hebben de gave om iets te zien dat anderen niet zien. Het gaat niet altijd om wie nu een hit heeft, maar wie de potentie heeft om veel hits te maken. Ik denk dat dat met ons is gebeurd.”

Dat Macdonald een feilloos oor voor goede muziek heeft, bewees hij ook door Anthony ‘Shake’ Shakir te strikken. Shakir is een van de producers die in de jaren 80 in Detroit techno uitvonden, maar die nooit de erkenning kreeg die hij verdiende. Rush Hour bracht een heruitgave uit van zijn werk, dat perfect bleek aan te sluiten bij de nieuwe generatie producers van dubstep (een vorm van dance met zware, trillende bassen) die begonnen te flirten met house en techno. „De timing was goed”, zegt Macdonald nuchter. „Als voorloper van de vernieuwende dubstepproducers viel zijn werk precies op zijn plaats. Zoiets kun je niet plannen.”

Met het album van Shakir bewees Rush Hour vooruitstrevend te kunnen zijn door terug te kijken. De cirkel was rond door Shakirs werk te laten remixen door de talentvolle jonge producers die in zijn voetsporen treden, zoals Falty DL en Space Dimension Controller. Zo gebruikte Rush Hour zijn uitgebreide netwerk van artiesten voor een serie spraakmakende releases.

Een label is dus een centraal punt in een netwerk van gelijkgestemde artiesten, maar niet het enige. Ook de platenwinkel functioneert als een ontmoetingsplek. Het belang van platenwinkels in de evolutie van dancemuziek is enorm. Bijna altijd als er ergens een nieuwe en spannende nieuwe scene ontstond, was een platenwinkel het middelpunt.

Rush Hour is de bindende factor in de nieuwe generatie Amsterdamse houseproducers, zoals Kid Sublime, Aardvarck, Steven de Peven, Tam Trago, San Proper en Rednose Distrikt. Ze kennen elkaar en werken regelmatig samen. „De Amsterdamse scene is een grote familie met Rush Hour als centrum en ontmoetingsplek”, zegt Tom Trago. „Het was één van de eerste plekken waar ik in aanraking kwam met house en techno.” Toen Trago zelf tracks ging produceren, was Rush Hour dan ook de logische plek om zijn muziek uit te brengen. „Ik vind het heel tof om bij een Amsterdams label te zitten, in plaats van een buitenlandse. Om te laten zien wat er in Amsterdam gebeurt, zeker als het van deze kwaliteit is.”

Een platenlabel is dus een merk. Elke goede release vergroot de bekendheid van Rush Hour en versterkt het merk. Producers verkeren graag in goed gezelschap en het rijtje illustere voorgangers is inmiddels zo groot, dat iedereen erbij wil horen. Dat merk is niet alleen gebaseerd op muziek, maar ook op eigen clubavonden, waar bevriende artiesten komen optreden.

„De feesten die we geven maken de beleving compleet”, zegt Macdonald. „Ook mensen die niet zo snel een plaat zullen kopen, krijgen door waar we voor staan en waar we mee bezig zijn. De feesten werken net als de winkel als een ontmoetingsplek. Zo bouw je een scene van gelijkgestemde mensen op en hou je die in stand.”

Van alle Amsterdamse producers die aan Rush Hour zijn verbonden, is Tom Trago een van de talentrijkste. Hij is van oudsher een hiphop-dj, die op zijn achttiende in aanraking kwam met house en techno. Hij hing vaak rond in Rush Hour en raakte bevriend met de eigenaren, zodat het logisch was dat zijn eerste single in 2006 uitkwam op hun label. Op Live With The BBQ was zijn kenmerkende mix van house, disco en techno al te horen. Maar Trago kreeg pas echt succes toen hij in 2009 Voyage Direct uitbracht, een veelzijdig mini-album met een heerlijk rauw, diep en sexy geluid dat een dikke knipoog geeft naar disco. Hierna volgden veel korte projecten, zoals een remix voor Franz Ferdinand, een samenwerking met Pepijn Lanen (P. Fabergé) van De Jeugd van Tegenwoordig en een samenwerking met Joost van Bellen. Begin maart komt Iris uit, zijn eerste volwaardig album op Rush Hour.

Rush Hour brengt lang niet alleen de old school house waarmee het bekend is geworden. Met het sub-label Direct Current vindt het aansluiting bij de enorme golf van talentvolle producers die is voortgekomen uit dubstep. Eén van hen is de Roemeen Cosmin TRG, die 2step, techno, dubstep en house in een blender gooit en er een hoogst eigen mix van maakt. Zijn eerste nummers leunden nog op de zware subbassen, maar zijn nieuwe werk kruipt steeds meer richting house. Dat blijkt wel uit de platen die hij uitbracht op Direct Current. Op de eerste stond zowel een aanstekelijke garagetrack met versnelde R&B-stemmen, als een melodieuze technotrack met krakerige synthesizers. Daarop volgden twee echte housetracks die de losse groove van oude drumcomputers combineerden met zijn kenmerkende verknipte R&B-samples. Met zulke releases kijkt Rush Hour ook fier naar de toekomst.

Van alle heruitgaven die Rush Hour vorig jaar heeft uitgebracht, is met name die van Virgo bijzonder. Virgo bestaat uit Merwyn Sanders en Eric Lewis: twee zwarte jongens uit Chicago die tijdens hun korte carrière slechts drie platen hebben uitgebracht. De eerste twee, onder de namen M.E. en Virgo Four, kwamen in de jaren tachtig uit op het legendarische houselabel Trax. Ze werden verzameld onder de naam Virgo. Deze plaat wordt door liefhebbers beschreven als een van de beste vroege housealbums.

Dat Sanders en Lewis toch slechts een voetnoot in de geschiedenis van house zijn, komt naar eigen zeggen doordat ze „verschrikkelijk slecht zijn in netwerken”. Daar heeft Rush Hour vorig jaar verandering in gebracht door het tijdloze, emotionele album opnieuw uit te brengen. Daarop staan klassiekers als ‘Do You Know Who You Are’ en ‘In A Vision’, een dromerige track waarop waarop de drumcomputer is vervangen door gesamplede strijkers.

De Rush Hour-producers Tom Trago en Hunes zijn vr. 4 febr. in Paradiso, Amsterdam