Stille ruzies bij FD om het voortbestaan

Er is onrust bij Het Financieele Dagblad. De hoofdredacteur is vertrokken, er is discussie over de structuur. En over de vraag hoe te overleven.

Nederland, Amsterdam, 16-12-2008. Foto: Rob Huibers. Een redactie van het Financiele Dagblad en BNR Nieuwsradio (Business Nieuwsradio Nieuwsradio) is 's avonds om 20 uur nog volop in bedrijf. Het bedrijf voorziet Nederland van financieel-economisch nieuws. Een lichtkrant geeft het laatste financiele nieuws weer. De Dow Jones index in New York staat op 1,26% winst.
Nederland, Amsterdam, 16-12-2008. Foto: Rob Huibers. Een redactie van het Financiele Dagblad en BNR Nieuwsradio (Business Nieuwsradio Nieuwsradio) is 's avonds om 20 uur nog volop in bedrijf. Het bedrijf voorziet Nederland van financieel-economisch nieuws. Een lichtkrant geeft het laatste financiele nieuws weer. De Dow Jones index in New York staat op 1,26% winst.

De e-mail die Jacques Kuyf, directeur van de FD Mediagroep, medio vorige maand naar de redactie van Het Financieele Dagblad stuurde, sloeg in als een bom. Hoofdredacteur Ulko Jonker, zo stond erin, vertrekt niet op 1 mei, maar per direct. Hij neemt een sabbatical totdat hij in mei correspondent wordt in Brussel.

Betrokkenen willen niets kwijt over het plotselinge vertrek. Jonker zelf meldt aan zijn redactie slechts dat hij „in het contact met de algemeen directeur en de raad van commissarissen niet naar behoren de belangen van Het Financieele Dagblad kan behartigen”. De redactie heeft het gevoel dat de raad van commissarissen de hoofdredacteur heeft weggestuurd, maar directeur Kuyf ontkent dat. „Er was geen ruzie. Jonker heeft na vijf zware jaren als hoofdredacteur aangegeven dat hij iets anders wilde doen.”

Er is zeer veel onrust op de redactie, zegt Hilda Bouma, voorzitter van de redactieraad. „Ik verwijt Ulko Jonker niets, want hij is een zeer goede hoofdredacteur geweest, maar hij vertrekt op een moment dat er veel moet gebeuren.” Het Financieele Dagblad krijgt in mei een betaalde website. Ook moet het redactionele systeem worden vervangen.

Ulko Jonker was sinds januari 2006 hoofdredacteur van het FD. Onder zijn leiding ging de krant over op roze papier – net als de Financial Times – en op een kleiner formaat. Het FD werd newsier en losser van toon. Vorig jaar veranderde Jonker de weekendkrant. Dat werd meer een magazine, niet langer op zaterdag bezorgd op lege werkplekken maar op de huisadressen van abonnees.

Minder geslaagd lijkt Jonker als directielid en algemeen hoofdredacteur van de FD Mediagroep. Die bestaat naast ‘het roze product’, zoals de redactie haar krant noemt, ook uit BNR Nieuwsradio en enkele kleinere verliesgevende internetactiviteiten. Betrokkenen, die niet met hun naam in de krant willen, zeggen dat een inhoudelijke samenwerking tussen krant en radiozender nauwelijks van de grond kwam, anders dan op het commerciële vlak. Jonker heeft eerder gezegd dat hij „in een spagaat stond”, tussen krant en directie.

Net als andere mediabedrijven staat de FD Mediagroep voor belangrijke strategische vragen, legt Jacques Kuyf uit. Hoe gaan wij geld verdienen met ‘kwaliteitsinformatie’ die mensen niet langer uitsluitend op papier willen ontvangen ? Traditionele inkomstenbronnen als advertenties en abonnementen drogen langzaam op. „We moeten op zoek naar nieuwe mogelijkheden op het snijvlak van redactionele onafhankelijkheid en nieuwe uitgeefmodellen.”

De discussie die de FD Mediagroep nu in zijn greep houdt, speelt ook bij andere kranten. Hoe moeten traditionele mediabedrijven inspelen op de (digitale) toekomst? En wat is de positie van de hoofdredacteur? Bij NRC Media struikelden de vorige hoofdredacteur en uitgever mede over deze kwestie. NRC Handelsblad, maar ook het Algemeen Dagblad en de Volkskrant benoemden recentelijk nieuwe hoofdredacteuren.

Bij FD Mediagroep kwamen eind vorig jaar directie en raad van commissarissen met een plan: er moet één algemeen hoofdredacteur komen die de baas wordt van de hoofdredacteuren van het FD, BNR en in de toekomst eventueel andere uitgaven. De FD-redactie is officieel nooit om een reactie gevraagd, stelt de redactieraad, maar lijkt in meerderheid tegen. De ‘über-hoofdredacteur’, zoals iemand het noemt, zou te veel macht krijgen. En de eigen FD-hoofdredacteur zou dichter bij de macht moeten zitten.

Die algemeen hoofdredacteur moet nadenken over alternatieve geldstromen; digitale activiteiten zijn een belangrijk aandachtspunt.

BNR Nieuwsradio, de enige concurrent van Radio 1 in Nederland, heeft het afgelopen jaar noodgedwongen gekozen voor sponsoring van een groot aantal programma’s om extra inkomsten te genereren. Specifieke cijfers ontbreken, maar betrokkenen zeggen dat dat voorspoedig gaat. De redactie van het FD kijkt echter met argusogen naar deze ontwikkeling, zeker als die als voorbeeld moet dienen voor hun krant. Men vreest te veel invloed van de commercie. Bij BNR Nieuwsradio stelt men dat sponsors geen enkele invloed hebben op de uitzendingen. Dat is contractueel vastgelegd. In het programma BNR Duurzaam bijvoorbeeld, gesponsord door Eneco, moet ook een noviteit van concurrent Nuon aan de orde kunnen komen. Maar de vraag is natuurlijk wat de sponsor doet als de nieuwsredactie een boekhoudschandaal bij het bedrijf zou blootleggen.

Bij BNR vindt men een ‘ondernemende’, meewerkende hoofdredacteur de beste garantie voor redactionele onafhankelijkheid. Hoofdredacteur Paul van Gessel probeert enerzijds de angst bij zijn redactie weg te nemen dat sponsoring eng is en anderzijds ervoor te waken dat commerciële mensen loze beloften doen aan sponsors die de redactie niet kan (en wil) waarmaken.

Volgende week praat de FD Mediagroep verder over de structuur. Het plan voor één algemeen hoofdredacteur lijkt inmiddels van tafel. Er wordt onder meer gedacht aan een structuur zoals de Persgroep heeft. Daar rapporteren de hoofdredacteuren de Volkskrant, Trouw, AD en Het Parool aan één uitgever.

Onduidelijk is de positie van grootaandeelhouder HAL. De investeringsmaatschappij bezit 98,5 procent van de aandelen sinds het in december 2009 Willem Sijthoff uitkocht. Regelmatig duiken geruchten op dat HAL, dat sinds 1997 een belang heeft in het FD, het mediabedrijf van de hand zou willen doen. De investering in de FD Mediagroep levert in ieder geval een stuk minder rendement op dan in bijvoorbeeld de brillenketen Pearle, maar is wel een prestigeobject. Of zoals een werknemer zegt: „We zijn een mooi visitekaartje op de golfbaan.”