Spanje doet Duits euro-examen

De markten geven zwakke eurobroeder Spanje respijt. Aan de vooravond van de EU-top lijken de harde hervormingen aan te slaan.

Spain's President of Government Jose Luis Rodriguez Zapatero (R) looks on as he gives a joint press conference with German Chancellor Angela Merkel during a Spain-Germany summit on February 3, 2011 at La Moncloa palace, in Madrid. AFP PHOTO/ PIERRE-PHILIPPE MARCOU
Spain's President of Government Jose Luis Rodriguez Zapatero (R) looks on as he gives a joint press conference with German Chancellor Angela Merkel during a Spain-Germany summit on February 3, 2011 at La Moncloa palace, in Madrid. AFP PHOTO/ PIERRE-PHILIPPE MARCOU AFP

Duitsland komt in Madrid op inspectie. Zo keken de Spaanse media vooruit naar het bezoek van Angela Merkel aan het land dat geldt als een van de kwetsbaarste in de eurozone.

De timing van de bondskanselier was pikant: aan de vooravond van de Europese top, vandaag in Brussel, waar voorstellen over tafel gaan voor een streng regime om de euro te schragen. Die zijn grotendeels van Duitse makelij, wat sommige zuidelijke landen er al toe bracht te spreken van een Diktat uit Berlijn.

Met opluchting stellen diezelfde media nu vast dat de sceptische Merkel premier Zapatero met een ruime voldoende heeft laten slagen. „Spanje heeft nu echt zijn huiswerk gedaan”, zei Merkel met het oog op de hervormingen van de afgelopen maanden. „En daarom geloof ik dat Spanje helemaal op de goede weg is.”

De steun van Merkel, in ieder geval voor de buitenwacht, is Spanje zeer welkom. Duitsland heeft sinds het uitbreken van de eurocrisis bij Spanje en andere probleemlanden aangedrongen op harde bezuinigingen en economische hervormingen.

Na maanden van verzet was Zapatero in mei akkoord gegaan met een pakket politiek impopulaire maatregelen. Zijn regering heeft sindsdien van alles op de schop genomen: van de arbeidsmarkt en de overheidsfinanciën tot het pensioenstelsel en de spaarbankensector. Maar dat overtuigde aanvankelijk noch de financiële markten, noch Brussel. Daarom zag Zapatero zich een paar keer gedwongen zijn anti-crisismaatregelen te verscherpen.

Toen een Spaanse journalist op de persconferentie aan Merkel vroeg of zij nu na alle hervormingen een financiële ‘redding’ van Spanje uitsluit, negeerde ze dit aanvankelijk. Pas nadat een andere Spaanse verslaggever de vraag herhaalde, antwoordde Merkel – met duidelijke tegenzin. „Spanje heeft zijn verplichtingen serieus genomen. Dit is heel positief, heel kalmerend. Er zijn bijvoorbeeld geen problemen met de vakbonden [waarmee woensdag een sociaal akkoord is gesloten, red.]. Dat geeft veel vertrouwen. Spanje doet wat het moet doen.”

De markten lijken Spanje intussen enig respijt te geven: de rentes op staatsleningen zijn in lange tijd niet zo laag geweest. Maar in een tv-interview eerder op de dag had Merkel zuinigjes gezegd dat „we niet meer geld moeten uitgeven dan we hebben”.

Zapatero leek hier tijdens de persconferentie op terug te komen door te benadrukken dat Spanje – tot het uitbreken van de kredietcrisis – het beste jongetje van de klas was als het gaat om het naleven van het Stabiliteitspact, de gemeenschappelijke regels van de eurolanden. Juist Duitsland, zei Zapatero tussen de regels, had een paar jaar geleden als eerste besloten die afspraken te schenden. Niet Spanje.

Wat Zapatero eigenlijk zei was: we doen nu dit examen, maar er kan een tijd komen dat ook Duitsland weer examen moet doen.