Snobs en hun Daily Show

Jan Jaap van der Wal startte de Nederlandse versie van The Daily Show en werd gefileerd.

De kritiek is flauw; de show soms briljant.

163.000 mensen waren maandag getuige van het eerste typetje uit de carrière van Jan Jaap van der Wal. Comedy Central zond de eerste aflevering van de Nederlandse The Daily Show uit en Jan Jaap deed Jon Stewart, inclusief stropdas en superieure glimlachjes.

Jan Jaap zat er onwennig bij achter z’n desk, een ingewikkeld bureautje dat de suggestie wekte alsof de presentator van bovenaf in de tafel was gedropt. Misschien dacht hij dat alle spotjes en promotie in de weken voorafgaand aan de première hun vruchten hadden afgeworpen en dat er daadwerkelijk vier miljoen mensen naar hem zaten te kijken. Dat viel dus tegen. Of mee, het is maar hoe je het bekijkt.

The Daily Show is de heilige graal voor comedians, legde Van der Wal vorige week uit bij Pauw & Witteman. Waarom dat zo is, weet ik niet, en niemand lijkt het me te kunnen uitleggen. Ik vind Dit was het nieuws of Koefnoen in topvorm óók heel goed. Misschien is er een soort geheim Daily Show-genootschap waarin je moet worden ingewijd om de brille van de makers te kunnen ontdekken.

Maar goed, er zijn dus mensen die het kunnen weten en die mensen zeggen dat The Daily Show briljant is en presentator Jon Stewart een held. Een superheld met bovennatuurlijke komische krachten. Een soort Batman eigenlijk. Die mensen weten dan vast ook wel dat Jon een leger schrijvers tot zijn beschikking heeft, dat iedere ochtend al grapjes verzinnend over de burelen marcheert. Als Jon Stewart al een Batman is, dan wel eentje met honderden Robins in zijn slipstream.

Het is eerder geprobeerd om The Daily Show naar Nederland te halen. Toen heette het De Nieuwste Show en werd het gemaakt door BNN. Het was een volstrekt nieuwe vorm van satire, heel vernieuwend: een vorm waar niemand om moest lachen. Weg De Nieuwste Show, weg ambitie. Logische conclusie: Jon Stewart is een held en de The Daily Show te briljant om na te maken. En te duur ook, want in Nederland is er geen geld, er is nooit geld geweest en er zal nooit geld zijn.

Nu doen Jan Jaap en zijn Toomler-vrienden dus een nieuwe poging. Een onbegrijpelijke poging, want bij het Daily Show-genootschap kun je het nooit goed doen, en dat is natuurlijk wel een beetje de doelgroep waar je op mikt, als je een programma kopieert.

Op dat onwennige begin na was het eigenlijk een heel goed programma, die eerste paar keer. De grappen over de Kunduz-missie en de zaak-Brandon waren niet allemaal even leuk, maar eenmaal door die zure engagementsappel heen gebeten, werd het alleen maar leuker, met een briljante Sander van Opzeeland als Midden-Oostendeskundigendeskundige als hoogtepunt. Het interview dat Jan Jaap daarna had met God zelf (Jon Stewart) toonde aan dat Stewart ook zonder zijn humorleger grappig kan zijn.

Op dinsdagochtend werden het programma en zijn presentator geheel volgens verwachting geslacht. In Trouw verscheen een artikel onder de titel, ‘The Daily Show van Jan Jaap, ik vond het niks’. De schrijfster was blij verrast geweest toen ze hoorde dat er ‘eindelijk een Nederlandse versie ging komen’, maar lachen om de grappen lukte haar niet. Na ‘de eerste luttele seconden’ sloeg bij haar de frustratie toe en binnen een minuut was de schrijfster al ‘babyroze aangelopen’. Zorgelijk. Dat kan de bedoeling van Jan Jaap toch niet zijn, dat mensen babyroze aanlopen. Televisiegoeroe Bert van der Veer was ook al niet onder de indruk, mompelde hij op de radio. Hij kwam, zoog aan zijn pijp en zag dat het niks was.

Van der Wal is Stewart niet, en de Nederlandse The Daily Show is de Amerikaanse versie niet. Dat lijkt voor veel kijkers een onoverkomelijk probleem. Vreemd, het gebeurt toch maar zelden dat supporters van FC Utrecht boos worden op Dries Mertens omdat hij te weinig op Lionel Messi lijkt, terwijl het toch allebei kleine linksbuitens zijn.

Voor tips kan Jan Jaap trouwens terecht op het weblog Fok.nl. Daar wisselen de denkers van deze tijd onder schuilnamen hun kijkervaringen uit. Neem ‘IntensiveGary’, die zijn betoog begint met de mededeling dat Jon Stewart de beste sit down comedian is die er rondloopt. Een zin die uitnodigt tot filosoferen. IntensiveGary weet ook wel waarom de Nederlandse variant gedoemd is te mislukken: slechte schrijvers en te weinig ‘politieke faalhazen’ om het programma dagelijks vol te krijgen. Hoe IntensiveGary na één veelbelovende uitzending al in de smiezen heeft dat dit een totale mislukking wordt, is me een raadsel, maar ik geloof hem onmiddellijk.

Frank Heinen studeert Nederlands en is sportjournalist.