'Je bouwt geen tweede taal op de ruïnes van de eerste'

De 3JS, de groep die Nederland vertegenwoordigt op het Eurovisiesongfestival, zal waarschijnlijk Engels zingen. Zanger Jan Dulles verklaarde vorige week dat hij weliswaar een „fan” is van de Nederlandse taal, maar dat deze „te hard” klinkt voor buitenlanders. De groep is daarom van plan de tekst van het lied Je vecht nooit alleen, waarmee ze de landelijke voorronde wonnen, in het Engels te vertalen.

De Livius nieuwsbrief, een maandelijks mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld, behoort stellig tot de leukste nieuwsbrieven waarop je je kunt abonneren. Hij wordt gemaakt door Jona Lendering, een classicus die met veel humor, een scherpe pen („IJdelheid is een beroepskwaal aan de universiteiten, maar in zo onversneden vorm kom je het toch maar zelden tegen”) en gedegen commentaar verwijst naar nieuws op internet over de Oudheid.

Lendering maakt ook regelmatig melding van taalnieuws, zoals deze maand dat de Joden de Bijbel al veel langer in het Grieks lazen dan tot nu toe werd aangenomen (zie tinyurl.com/nrc-bijbel). Voor een gratis abonnement op de Livius Nieuwsbrief, ga naar www.livius.nl/service.html.

De demonstranten in Noord-Afrika bedienen zich van taalgebruik dat is geïnspireerd door de computer. Nadat dictator Ben Ali was weggevlucht uit Tunesië zagen we bijvoorbeeld dat demonstranten de aan computergames ontleende uitdrukking “Game over” meedroegen. De afgelopen dagen konden we deze tekst ook zien in televisiebeelden uit Kairo. Daar ook aangetroffen: handgeschreven bordjes met de tekst Mubarak #fail.

Van Dale bracht deze week twee vertaalwoordenboeken Engels uit die speciaal zijn gemaakt voor vmbo-leerlingen. Het gaat om pockets die aansluiten aan bij het kennis- en taalniveau van vmbo-leerlingen. Het is overigens de vraag of de vmbo-leerlingen uit de voeten kunnen met de fonetische weergave van de Engelse uitspraak. Twee voorbeelden: laggidzj en dzju:m (luggage en germ). Drie jaar geleden gaf Van Dale al een Nederlands woordenboek uit dat speciaal voor vmbo-leerlingen was samengesteld.

De Engelse schrijver Jonathan Swift (Gulliver’s Travels) gebruikte in liefdesbrieven een taal die doet denken aan de manier waarop peuters praten. Dat ontdekte onderzoekster Abigail Williams uit Oxford. Zij begreep naar eigen zeggen Swifts brieven beter toen ze die liet voorlezen door haar zoontje. Swift schreef bijvoorbeeld: „I expect a Rettle vely soon”, wat betekent ‘I expect a letter very soon’ (‘Ik verwacht heel snel een brief’). Williams zegt niet te weten waarom Swift zich zo kinderlijk uitdrukte.

www.etymologiebank.nl, een website van het Meertens Instituut, is sinds de lancering – eind november – al ruim een miljoen maal geraadpleegd. Dagelijks wordt op de site, waarop twintig etymologische woordenboeken zijn ontsloten, gemiddeld 5705 maal naar de geschiedenis van een woord gezocht.

Dixit is een gratis tijdschrift over toegepaste taal- en spraaktechnologie. Het ziet er een beetje saai uit, maar er staan degelijke en interessante stukken in.

Zo zet onderzoeker Maarten Marx van de Universiteit van Amsterdam in het jongste nummer uiteen hoe de notulen van vergaderingen in de Tweede Kamer zo kunnen worden geanalyseerd dat we een veel beter inzicht krijgen in de persoonlijke inbreng van politici in deze vergaderingen. Meer over dit onderzoek zie: tinyurl.com/nrc-marx. Een gratis abonnement op Dixit is aan te vragen bij info@notas.nl

Afgelopen zondag beklaagde de Franse minister van Onderwijs, Luc Chatel, zich er in een radio-interview over dat de Fransen slechts gebrekkig Engels spreken. De oplossing is volgens Chatel dat alle kinderen vanaf hun derde Engelse les krijgen. Internetfora van Franse kranten stroomden vol. Een artikel in Le Monde trok binnen enkele uren 250 grotendeels boze reacties, een zeer hoog aantal voor deze krant. Ook deskundigen zijn negatief. Volgens taalkundige Alain Bentolila spreken driejarigen nog nauwelijks Frans: „Je bouwt geen tweede taal op de ruïnes van de eerste.”

De fractievoorzitters in de gemeenteraad van Almere hebben afgesproken geen „vuile taal” meer te gebruiken. Dat meldt De Telegraaf. De krant noemt als voorbeelden van dergelijke taal de woorden schorriemorrie, tuig en geteisem.

Overigens heeft de PVV-fractie blijkens haar website een andere oplossing: „Als Jorritsma eindelijk eens optreedt tegen het straattuig en dat geteisem de straten van Almere uitveegt, dan hoeven wij die termen niet te gebruiken.”

Thsrs.com (lees: The Shorter Thesaurus) is een website voor de Engelse twitteraar op zoek naar kortere synoniemen. Je voert een woord in dat voor twitterbegrippen te lang is (depressed) en krijgt een korter equivalent terug (gloomy). Soms is dat begrip ‘equivalent’ wel wat opgerekt: voor freedom suggereert Thsrs state.

Na zijn emeritaat als hoogleraar in Wageningen – twaalf jaar geleden – legde Rudolf Pierik zich toe op het schrijven van wijnboeken.

Vorige week verscheen zijn twaalfde boek over het onderwerp: Wijnhumor in 1200 citaten (€19,75, verschenen bij uitgeverij Liscma).

Behalve 1200 thematisch gerangschikte citaten bevat het boekje ook spreekwoorden, spreuken en gezegden over wijn. Zoals: vrienden en wijn moeten op leeftijd zijn.