Ik schrijf tot aan mijn eerste wee

Susan Smit (36) schreef het boek Wijze mannen.

Zij heeft lang getwijfeld of zij moeder wilde worden. „Ik dacht dat ik boeken moest scheppen, geen kinderen.”

Ze is over drie weken uitgerekend. Ze zou met verlof moeten zijn . Geen gedoe meer, had ze zichzelf beloofd. Maar over inspiratie en wijsheid praten is altijd leuk, mailt ze. Dus ja, kom maar. Ze kan het niet laten. Net als schrijven. Ze schrijft nog steeds minimaal drie uur per dag. „Volgens mij schrijf ik tot aan mijn eerste wee.”

Susan Smit (36) schreef tien jaar geleden haar eerste boek. Non-fictie. Heks, een persoonlijke zoektocht naar moderne hekserij. Haar eerste roman, Elena’s vlucht, over een Roma-meisje in het interbellum, verscheen vier jaar later. Vorig jaar kwam Vloed uit, een historische roman gebaseerd op haar eigen familiegeschiedenis. En onlangs verscheen haar tiende boek, Wijze mannen, waarvoor ze onder anderen Frans de Waal, Paulo Coelho en Alain de Botton interviewde. Zij schrijft, vooral, om haar ‘verbeelding’ kwijt te kunnen.

De verbeelding zit in de weg?

„Anders projecteer ik die verbeelding op mijn eigen leven. Dan maakt mijn overactieve fantasie van een gewone man een prins. Dat werkt helemaal niet. Dan kan ik beter mijn romanfiguren glans geven.”

Toch schrijft u niet alleen romans.

„Dat zou ik niet kunnen. Dan zou ik weer te veel in mezelf gekeerd raken, in een wolk van verbeelding. Waar mensen met een gewone baan en een gezin 80 procent naar buiten gekeerd zijn en 20 naar binnen, is het bij mij precies andersom. Dat past bij me. Maar ik heb die buitenwereld wel nodig voor het tegenwicht. Juist de afwisseling is belangrijk voor mij: een roman schrijven in stilte en non-fictie waarvoor ik bijvoorbeeld op reis ga.”

En al schrijvend zoekt u naar spiritualiteit, naar wijsheid?

„Zoeken. Dat klinkt alsof ik schrijf vanuit een gemis. Dat is niet zo. Ik schrijf vanuit nieuwsgierigheid naar zowel de tastbare als de ontastbare wereld. Ik wil alles weten over de mens. Ik verzamel informatie en al schrijvend valt alles in elkaar. Schrijven helpt mij het leven te begrijpen.”

Begrijpt u uw zwangerschap?

„Ik heb zodra ik zwanger werd een heel plankje zwangerschapsboeken aangeschaft. Ik had een enorme informatiehonger. Wat gaat er allemaal met me gebeuren? Nergens vond ik hoe een kindje op zielsniveau tot je komt.”

Pardon?

„Volgens mij kiezen zielen die even niet in een lichaam zitten, bij welke ouders ze geboren willen worden.”

U gelooft in reïncarnatie?

„Nee, ik ben slecht in geloven. Geloven betekent dat je iets aanneemt op autoriteit, of omdat het zo mooi klinkt. Ik moet iets ervaren of begrijpen. Met de nadruk op óf. Ik heb ervaren dat mijn kindje tot mij kwam. Ik heb haar gezien in een meditatie voordat ik zwanger werd. Dan kan ik denken: dat kan niet kloppen. Of ik neem mijn ervaring serieus en verruim mijn idee over leven en dood. Ik kies voor dat laatste. Als ik niet mijn eigen ervaring kan vertrouwen, op wat dan wel. Zelftrouw is volgens mij het belangrijkste wat er is.”

Want?

„Als je jezelf trouw bent, leef je naar je aard en blijf je authentiek. Je innerlijke stem vertelt je wat je te doen hebt. Die zorgt dat je najaagt waarnaar je ten diepste verlangt.”

En hoe hoort u die?

„Door de stilte op te zoeken. Hardlopen, mediteren, rommelen in mijn werkkamer. Als ik het te druk heb, hoor ik hem niet meer. Dan is er zo veel lawaai, daar komt hij niet bovenuit. Ik zie dat ook bij mensen om me heen. Snelle, korte, dwingende prikkels lijken voor te gaan. Facebook, de televisie. Die prikkels zijn als een radio die hard aanstaat en alles overstemt. ”

Met als gevolg?

„Dat je dingen doet die misschien leuk zijn, maar niet je bestemming. Er zijn me in mijn carrière veel kansen in de schoot geworpen. Modellenwerk, een boekenprogramma op televisie, Goedemorgen Nederland. Maar als ik te veel van die dingen doe, gaat er iets wringen.”

U heeft de stilte nodig.

„Ja, om te ontdekken dat ik in schrijven vervulling vind.”

Schrijft u voor uzelf?

„Totaal. Ik denk nooit na over de ontvanger en wat die wil dat ik bied. Ik schrijf omdat mijn eigen nieuwsgierigheid bevredigd moet worden. En omdat ik geniet van taal, schaven, schrappen. Het magische gevoel van le mot juste, het juiste woord op de juiste plek.”

Waarom interviewde u wijze mannen?

„Ik wilde iets van die mannen leren. Ik merkte dat ik in mijn eigen leven zocht naar valse harmonie, dat ik moeilijk nee kon zeggen, dat ik te weinig zakelijk was. Ik kwam erachter dat niet iedereen het beste met me voor had en dat ik soms moest strijden. Ik dacht: ik heb mijn vrouwelijke kant ontwikkeld, maar mijn mannelijke kant laten liggen. Ik wil van mannen leren hoe ik daadkrachtiger ben, meer ruimte inneem, risico’s neem.”

En?

„Een jaar lang reisde ik de wereld af om met mannen te praten. Ik vond voorbeelden. Van Ton van der Kroon leerde ik zacht te zijn als het kan en hard als het moet, van Max Moszkowicz senior leerde ik de waarde van twijfel. Ik zag hoe ik bepaalde eigenschappen kon ontwikkelen die in aanleg al bij me aanwezig waren. Na dat jaar voelde ik me volwassener, een steviger persoonlijkheid, beter in staat mijn tanden te laten zien.”

Wilde je dat gevoel ook aan anderen meegeven?

„Als ik iets heb ontdekt waar ik opgetogen over ben, wil ik niets liever dan het delen. En ik heb inmiddels wel geleerd: ik ben niet uniek. Ik ben deel van een tijdgeest, een generatie. En als ik ernaar verlang iets te weten, ben ik vast niet de enige. Dan hangt het in de lucht.”

Net als uw zwangerschapsvraag?

„Haha. Voor ik zwanger werd, zei ik altijd dat ze me moesten slaan als ik over zwangerschap zou gaan schrijven. Ik vond dat zo’n uitgekauwd onderwerp. Maar toen ik niets over dat zielsaspect las, ging ik op zoek. Vanuit mijn enthousiasme over wat ik vond en meemaakte, ging ik schrijven, inderdaad.”

Moederschap of schrijven?

„Tsja. Ik heb heel lang getwijfeld of ik moeder wilde worden. Ik dacht dat ik boeken moest scheppen, geen kinderen.”

Veel vrouwen zijn u voorgegaan het te combineren.

„Ik heb inspiratie als ik tijd en rust creëer en mijn armen uitstrek in de hoop dat er iets in valt. Ik schep ruimte die zich mag vullen. Maar vind ik genoeg tijd en rust als ik een kindje heb? Vrouwelijke collega’s zeggen inderdaad: dat leer je wel.”

Stelt dat gerust?

„Het verlangen is te groot, dus neem ik het risico. Ik wil niet blijven hangen in comfort. Ik houd van veranderingen. Het leven hoort dynamisch te zijn, dan blijft het interessant. Ik zie het wel.”

‘Wijze mannen, wat we van mannen kunnen leren’ is uitgekomen bij uitgeverij Lebowski. Het boek ‘Zwanger in balans, spiritualiteit rondom zwangerschap, geboorte en kraamtijd’ zal verschijnen in juni bij dezelfde uitgeverij.