Een verzonnen opstand

Milan Hulsing: Stad van klei. Oog & Blik, 134 blz. € 19,90

Zoals de televisiereclames voor vakanties in Egypte deze weken bij toeval ongelukkig zijn, is de verschijningsdatum van Milan Hulsings strip Stad van klei bij toeval gelukkig. Toen de in Kairo wonende Nederlandse striptekenaar Hulsing (1973) een jaar of vier geleden besloot dat hij de allegorische novelle Al-Khaldiya (‘Over de brug’, 2004) van de Egyptische schrijver Mohamed El Bisatie tot een strip wilde bewerken, had hij geen flauw vermoeden dat in de week van de verschijning het oog van de wereld op Egypte gericht zou zijn. En dat het verhaal van El Bisatie, dat bol staat van impliciete kritiek op de overheid, zo actueel zou zijn.

Stad van klei kan bij uitstek gelezen worden als een verbeelding van de broeierige sfeer die de afgelopen jaren in Egypte heerste. Economische en sociale ongelijkheid, onrechtvaardig en soms wreed optreden van het politieapparaat; ze vormen een ideale voedingsbodem voor een opstand van de onderklasse.

Het verhaal is een allegorie: een ambtenaar in Kairo verzint een stad, ergens in de delta van de Nijl, zodat hij in zijn departement geld kan reserveren voor het politieapparaat aldaar. Hij wil de politieoptredens zo overtuigend mogelijk laten zijn, en daarom bouwt hij de stad op schaal in klei na in zijn woonkamer. Ook krijgt hij een levendig beeld van de brute politiecommissaris van ‘Khaldiya’.

De fraude maakt de ambtenaar rijk, maar zijn fantasie gaat met hem aan de haal: steeds vaker begeeft hij zich in zijn dromen in het stadje, waarvan de ene oever bezet wordt door de rijken en de andere bestaat uit sloppenwijken. De politiecommissaris ziet de ambtenaar aan voor een journalist. Hij is niet gediend van de bezoekjes en een confrontatie is onvermijdelijk.

Je zou de strip onrecht doen als je alleen op de actualiteitswaarde en de goed gekozen bronnovelle zou wijzen. Hulsing heeft die novelle omgewerkt tot een beeldverhaal in een prachtige tekenstijl, diedoet denken aan Ibicus, Pascal Rabatés bewerking van een roman van Alexis Tolstoi, en die perfect gekozen is bij de sfeer van het verhaal: drukkend en broeierig.

Hulsing bouwde de tekeningen op uit vlakken van licht en donker. Met subtiele wisselingen in de intensiteit van de kleuren (het drukwerk is prachtig) schakelt hij tussen droom en werkelijkheid. Het verhaal is minimalistisch qua kleurgebruik: tinten van geel en bruin.

Hulsings debuut Wat Fred niet wist (2004) was een bundel korte verhalen. In 2008 verscheen het album Een avontuur van Lana Planck, een samenwerking met tekenaar Michiel De Jong met Hulsing als scenarist. Hulsing wordt naar eigen zeggen als tekenaar heen en weer geslingerd tussen twee ambities: werk van korte en lange adem maken, waarbij het werk van korte adem het vaak wint. Met deze eerste roman in stripvorm bewijst hij ook een groter project succesvol te kunnen afronden.