De Oscarvloek bestaat echt

Het huwelijksgeluk van vrouwelijke Oscarwinnaars is gedoemd. Het bestaan van de Oscarvloek is nu wetenschappelijk bevestigd, volgens onderzoekers in de VS en Canada.

Sandra Bullock, Halle Berry en Kate Winslet zijn slechts drie van de vele getroffenen. Bij actrices die de Oscar in de armen mogen sluiten, duurt het niet lang voordat hun echtgenoot uit zicht verdwijnt.

‘Win an Oscar, Lose a Husband’: die vloek – in de bladen al enige jaren bekend als de Oscar Curse – is nu statistisch onderbouwd. Aan de vooravond van de Oscaruitreikingen van dit jaar, op 27 februari, komt een onderzoeksteam van de universiteiten van Toronto en Pittsburgh tot onder meer de volgende conclusies.

Het huwelijk van actrices die een Oscar winnen (‘beste actrice’) houdt gemiddeld na de prijsuitreiking nog 4,3 jaar stand.

Bij actrices die alleen maar genomineerd zijn voor een Oscar (‘beste actrice’) houdt het huwelijk bijna dubbel zo lang stand na de Oscarnacht: zij scheiden gemiddeld 9,5 jaar na hun nominatie.

De kans dat een Oscarwinnares gaat scheiden is 1,68 keer groter dan de kans dat het huwelijk van een actrice die voor een Oscar genomineerd is op de klippen loopt.

Voor mannen maakt het amper verschil: of een acteur nu een Oscar wint (‘beste acteur’) of slechts genomineerd is, de kans dat hij gaat scheiden blijft even groot. Winnaars scheiden gemiddeld na 12 jaar, genomineerden na 12,5 jaar.

De sociale wetenschappers onderzochten het lot van genomineerden vanaf 1936 (het jaar dat de Academy Awards – de officiële naam van de Oscars – werd opgericht) tot 2010. In totaal was er in die periode sprake van 751 nominaties in de categorieën ‘beste acteur’ en ‘beste actrice’. Daaronder zat natuurlijk een aantal meermaal genomineerden en dubbele winnaars. En niet al die acteurs en actrices waren getrouwd. Na een schifting kwam het totaal op 265 bruikbare mannen en vrouwen, die voor dit onderzoek fungeerden als proefpersonen met terugwerkende kracht. Zestig procent van deze groep is minstens eenmaal na de Oscarnominatie gescheiden.

De grafiek die het onderzoeksteam uit Toronto, van onder meer Tiziana Casciaro en Colleen Stuart van de Carnegie Mellon University, publiceerde, maakt zichtbaar dat Oscarwinnaressen meteen in de beginperiode na hun triomf al een grote kans maken dat hun huwelijk eindigt. En die stevige daling in de overlevingskans van hun huwelijk zet door. Vrouwelijke niet-winnaars bewegen daar in de grafiek hoger boven. En mannen, Oscar-winnend of -genomineerd blijven daar zorgeloos boven.

Wat valt hier uit af te leiden? Dat succesactrices, of ze nu een Oscar winnen of alleen genomineerd zijn, sowieso graag hun huwelijkssituatie verbeteren? Of ongelukkige huwelijkspartners hebben, vaker dan mannen?

Een kant-en-klare verklaring voor de Oscarvloek hebben de wetenschappers niet. De onderzoekers willen niet nadrukkelijk duiden, maar doen dat na die mededeling vol overgave toch wel in hun studie The Oscar Curse. Zij zien als hoofdoorzaak voor de verschillen in huwelijksgeluk de traditionele sekse-rollen en bijbehorende normen. Mannen horen in een relatie degene met de meeste macht en status te zijn, al was het maar volgens zichzelf. Studies naar inkomensverschillen in de gewone maatschappij buiten Hollywood duiden ook al daarop – de vrouw als relatieve grootverdiener kan flinke spanning op een huwelijk leggen. Een veel verdienende vrouw is wereldwijd een risicofactor voor het huwelijk, zelfs als de man nog méér verdient. Ook het felle spotlicht waarin winnaressen staan helpt niet de houdbaarheid van huwelijk te verhogen. Mannen zien succes en roem graag in beperkte mate en zien wellicht hun vrouw ook niet graag al te veel aanbeden worden door anderen. Tegelijkertijd kan gestegen zelfbewustzijn van de vrouw eraan bijdragen een toch al wankele of onbevredigende relatie met spoed te verbreken. Binnen de wereldwijd bekeken culturele elite is het, blijkens dit onderzoek, niet anders. Filmsterren bieden, dankzij de Oscartraditie, een bijzonder experiment over wat succes doet met zowel mannen als vrouwen met vergelijkbare maatschappelijke positie – een experiment dat je als onderzoeker niet zelf zou mogen opzetten, omdat je anders het verwijt zou krijgen dat je te wreed was. Natuurlijk, sociale wetenschappers zijn berucht wegens soms wat losjes gebruikte, ontoereikende statistiek, zeker als ze een politieke boodschap hebben. Maar de aantallen in dit onderzoek zijn behoorlijk groot, en de statistiek lijkt te kloppen.

De Oscaruitreikingen op 27 februari krijgen zo een extra spannende dimensie. Als ‘beste actrice’ zijn genomineerd: Annette Bening voor de film The Kids Are All Right, Nicole Kidman (Rabbit Hole) Jennifer Lawrence (Winter’s Bone) Natalie Portman (Black Swan) en Michelle Williams (Blue Valentine). Bening en Kidman deden beiden eerder mee aan het Oscarcircus – en zijn beiden voor de tweede keer getrouwd.