De Dag van Vertrek op Tahrirplein

Vandaag is het de Dag van het Vertrek van president Mubarak, als het aan zijn tegenstanders ligt. Er zijn ook nog groepen op straat die jagen op buitenlandse journalisten.

An army soldier tries to stop clashes between barricaded anti-government protesters and pro-government protesters outside the National Museum near Tahrir square in Cairo February 3, 2011. Anti-government protesters and supporters of President Hosni Mubarak clashed on Thursday near a central Cairo square in a re-run of overnight violence that killed six and wounded more than 800 people. REUTERS/Yannis Behrakis (EGYPT - Tags: CIVIL UNREST POLITICS IMAGES OF THE DAY)
An army soldier tries to stop clashes between barricaded anti-government protesters and pro-government protesters outside the National Museum near Tahrir square in Cairo February 3, 2011. Anti-government protesters and supporters of President Hosni Mubarak clashed on Thursday near a central Cairo square in a re-run of overnight violence that killed six and wounded more than 800 people. REUTERS/Yannis Behrakis (EGYPT - Tags: CIVIL UNREST POLITICS IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Terwijl de Egyptische regering de protestbeweging tegen het regime van Hosni Mubarak uitlegt als een buitenlands complot en Egyptenaren dreigt op te pakken, verzamelden zich vanmorgen vroeg alweer tienduizenden mensen op het Tahrirplein in Kairo. Ze zongen, baden en luisterden naar een preek via satellietverbinding van de prominente geestelijke Yusuf al-Qaradawi uit Qatar.

Vandaag heeft de oppositiebeweging, die zwaar onder druk staat van aanvallen van (vermeende) aanhangers van president Mubarak, grootschalige protesten georganiseerd. Het moet de Dag van Vertrek worden voor Mubarak, zegt de oppositie. Naar verwachting zullen ook demonstranten uit andere steden proberen het Tahrirplein, het hart van de Egyptische opstand, te bereiken.

Vandaag is een cruciale dag voor de oppositie. Als opnieuw honderdduizenden de straat opgaan, zoals tot woensdag gebeurde, dan is dat een teken dat de betogers zich niet laten afschrikken door de straatterreur van de laatste dagen. Sinds het begin van de protesten, op 25 januari, zijn zeker driehonderd mensen omgekomen.

De dag begon rustig, maar gespannen. Vannacht heeft het Egyptische leger controleposten die Mubarak-aanhangers in de stad hadden opgeworpen, weer opgeheven. De grote toegangswegen in Kairo werden, evenals de bruggen, door het leger gecontroleerd. Hoewel het er minder zijn dan gisteren, zijn er nog groepen op straat actief die met name op zoek zijn naar journalisten en andere buitenlanders.

Voor journalisten, met name als ze apparatuur bij zich hebben, is het bijna niet meer mogelijk zich op straat te vertonen. De meeste journalisten hebben de hotels in het centrum van de stad verlaten en zijn naar een veilig hotel, ruim een kilometer van het Tahrirplein gebracht, ook de meeste Nederlandse journalisten. Gisteren werden tientallen journalisten en waarnemers van mensenrechtenorganisaties aangehouden, mishandeld of bedreigd. Met name rond en op het Tahrirplein waren zij niet veilig voor Mubarak-aanhangers, agenten in burger en zelfs militairen. Een lijst van circa 25 incidenten die is gepubliceerd door Al-Jazeera is lang niet volledig. Journalisten die zich op straat wagen komen met vele verhalen over incidenten terug in het hotel.

De groepen op straat werden gisteravond, als dat al nodig was, opnieuw aangemoedigd door de pas benoemde vicepresident van Egypte, Omar Suleiman. Volgens Suleiman zijn buitenlanders in Egypte schuldig aan het ontwrichten van de Egyptische samenleving. „Infiltranten” zouden chaos willen creëren, waardoor het toerisme instort en Egypte in armoede vervalt. Hij omschreef met name de Arabische satellietzender Al-Jazeera, als „een onvriendelijke zender uit een bevriend land [Qatar, red.]” Het kantoor van Al-Jazeera is al dagen gesloten, journalisten van de zender worden belaagd op straat.

De pogingen van de Egyptische regering om aanhangers en agenten in burger op te zetten tegen de buitenlanders in Kairo, dienen twee doelen. Suleiman, en Mubarak eerder, proberen de protestbeweging te marginaliseren. Er zou maar een kleine groep ,,mensen met een verborgen agenda” achter zitten, en de pers zou de aandacht ervoor overdrijven.

Tegelijkertijd kan de regering, nu de pers het centrum van Kairo langzaam verlaat, ongestoord haar gang gaan bij het neerslaan van de opstand. Beelden van het Tahrirplein worden steeds schaarser, niet alleen omdat journalisten de omliggende hotels verlaten, maar ook omdat filmen vanaf de hotels niet meer wordt toegestaan. Het Ramses-Hiltonhotel weigert nog langer journalisten toe te laten of hun afgesproken verblijf te verlengen.

De aanvallen op journalisten en andere buitenlanders kunnen wel eens een tegengesteld effect krijgen. Het krediet dat Mubarak in de westerse wereld genoot, is hard aan het afbrokkelen. De roep om zijn aftreden, ook de eis van de oppositie, wordt luider nu ook buitenlanders het mikpunt zijn.

Buitenlandse regeringen, met name die van de VS en in de Europese Unie, hebben geprotesteerd tegen de behandeling van hun burgers. Ze speculeren veel openlijker op een terugtreden van de president, die tot het einde van zijn termijn, in september, wil aanblijven. Omar Suleiman is volgens The New York Times een goede kandidaat voor de Amerikaanse regering om Mubarak te vervangen en verkiezingen uit te schrijven. Voor de oppositie is hij onaanvaardbaar, omdat hij zo dicht tegen Mubarak aanzit. De Amerikanen vinden hem interessant, omdat hij al jarenlang goede relaties onderhoudt met Israël.