VS verharden hun kritiek op regime Egypte

Arabische regimes onder druk

Na een week volksprotest braken gisteren in Egypte gevechten uit. Knokploegen vielen betogers aan, het leger greep niet in. In Jemen waren demonstraties.

De VS hebben gisteren hun kritiek op de Egyptische president Mubarak verscherpt en het geweld in Kairo veroordeeld. Amerikaanse functionarissen zien weinig mogelijkheden om greep op de situatie te krijgen. Ze hopen dat het Egyptische leger zich afzijdig houdt.

Het Witte Huis riep Mubarak op „zijn ware aard” te laten zien en „nu” politieke hervormingen door te voeren. „Nu begon gisteren”, zei Robert Gibbs, woordvoerder van president Barack Obama. „Het is duidelijk dat de Egyptische bevolking nu vooruitgang en verandering wil zien.”

Ook veroordeelde Gibbs het geweld tussen aanhangers en tegenstanders van Mubarak. „Als het geweld is georganiseerd door de regering moet het onmiddellijk stoppen”, zei hij.

Het Witte Huis drong nog altijd niet expliciet aan op het vertrek van Mubarak. Of Obama het acceptabel vindt dat de Egyptische president wil aanblijven tot de verkiezingen in september, wilde Gibbs niet beantwoorden. Het Amerikaanse Congres zal de hulp aan Egypte, overwegend militair, niet snel staken, voorspellen analisten. De regering-Mubarak, een bondgenoot in het Midden-Oosten, krijgt jaarlijks omgerekend 1,1 miljard euro van de VS.

De Amerikaanse regering ziet weinig middelen om de politieke spanningen in Egypte te beïnvloeden, schrijft The Washington Post. Anonieme regeringsfunctionarissen zeiden gisteren dat het Egyptische leger beter niet kan ingrijpen in de gevechten tussen de demonstranten en Mubarak-getrouwen. Het leger zou neutraal moeten blijven om de stabiliteit van een eventuele interim-regering te kunnen garanderen. Ook is er de angst dat de strijdkrachten in verschillende facties uiteen zouden kunnen vallen.

De opstelling van het leger zal in de komende 24 tot 48 uur bepalen of er een vreedzame uitweg is uit de politieke crisis, verwachten hoge ambtenaren. „De zorg is dat de situatie kan verslechteren als het leger zich met de binnenlandse veiligheid gaat bemoeien”, zei een regeringsfunctionaris.

Premier Benjamin Netanyahu van Israël riep het parlement gisteren op „Israëls macht te versterken”. Israël steunt de roep om democratische hervormingen in Egypte, maar vreest voor een fundamentalistisch islamitisch bewind mocht Mubarak aftreden. Netanyahu prees het Egyptische leger dat er volgens hem „alles aan doet” de situatie te stabiliseren.

Netanyahu noemde het vredesverdrag met Egypte (1979) gisteren „een strategisch voordeel” in het Midden-Oosten. Voor het vredesverdrag ging circa 30 procent van Israëls bruto binnenlands product naar defensie. De huidige defensie-uitgaven zijn circa 9 procent van het bbp. (AP. Reuters)