Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Milieu en natuur

Waarom verbrand je niet in een sauna van 90 graden?

De meeste sauna’s geven aan hoe heet het er binnen is. De temperatuur kan oplopen tot wel 90 graden – zelfs 100 graden Celsius tegen het plafond. Hoe kan het dat je gerust in die ruimte kunt gaan liggen zweten, terwijl je huid van water dat 90 graden is direct verbrandt?

Femke Sanders, woordvoerder van het Rode Kruis Ziekenhuis – waar een van de drie brandwondencentra van Nederland (Beverwijk) is gevestigd – heeft het nagevraagd bij een van de artsen. „Het is een nogal natuurkundig verhaal.” Dat we wel die warme sauna verdragen, heeft te maken met het verschil in warmtecapaciteit van water en lucht. „Water heeft een grotere warmtecapaciteit dan lucht. Het verwarmt makkelijker. En draagt dus ook makkelijker warmte over.”

Brigit Aardenburg van de Nederlandse Brandwonden Stichting vult aan: „Ons lichaam kan dankzij de slechte geleiding van lucht hoge temperaturen in de sauna verdragen.”

Maar je lichaam neemt zelf ook maatregelen. Aardenburg noemt het „een beschermende isolatielaag”. Zweetdruppels verdampen, zo ontstaat een gasvormige waterdamp boven de huid, waardoor de lucht boven je huidoppervlak afkoelt, „daardoor blijft je eigen temperatuur constant.” Mensen met veel littekens missen die huidfunctie, legt Aardenburg uit. Ze transpireren op die plekken niet, daardoor kunnen ze vaak veel minder lang in de sauna blijven.

Maar wat gebeurt er dan met de hete lucht die je inademt in de sauna? Ook daarvoor heeft het lichaam „een zeer efficiënt systeem van hitteafvoer”, aldus Aardenburg. „ Via de neus en de bovenste luchtwegen wordt ingeademd gas afgekoeld tot lichaamstemperatuur. Zo worden de luchtwegen en de longblaasjes nooit direct door hete lucht beschadigd.”

Water geleidt hitte in tegenstelling tot lucht veel beter. Paola van der Worp van de Nederlandse Sauna Vereniging legt uit dat je ook dat kunt merken in de sauna: „Zo gauw we een schepje water op de stenen van de kachel gooien, ervaar je dat direct als heet.”

Dat lucht minder goed geleidt dan water wil echter niet zeggen dat je in de sauna niet kunt verbranden. Het gaat alleen minder snel.

Afgelopen jaar overleed een Rus tijdens de finale van World Sauna Championships in Finland. Hij verbleef enkele minuten in een sauna van 110 graden waar iedere dertig seconden water op de kolen werd gegoten.

Lineke Nieber