Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Oorlog

Taboe op antisemitisme lijkt verdwenen

Joodse graven worden beklad met hakenkruizen. Jongens met keppeltjes worden uitgescholden, bespuugd of gemolesteerd. Synagogen moeten worden bewaakt. Op internet zijn veel uitingen van jodenhaat te vinden. Op initiatief van de SGP debatteert de Tweede Kamer vandaag over het groeiende antisemitisme in Nederland.

1Hoe groot is het probleem van het antisemitisme in Nederland?

Nederland heeft geen sterke antisemitische traditie in vergelijking met veel andere landen in Europa. In Europese onderzoeken die worden gedaan naar vooroordelen, onderschrijven slechts enkele procenten van de Nederlanders stellingen als ‘joden hebben een te grote invloed op de economie’. In Frankrijk en Duitsland liggen die percentages een stuk hoger, in landen als Polen en Tsjechië zelfs heel veel hoger.

Maar het antisemitisme neemt wel degelijk toe. Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) registreerde in 2009 167 incidenten en verwacht dat dit aantal in 2010 ongeveer even hoog zal uitkomen. Dat is een stijging met ruim 50 procent in vergelijking met 2008 en zelfs met ruim 100 procent in vergelijking met 2007. Begin jaren 90 werden jaarlijks hooguit enkele tientallen incidenten gemeld. Het taboe op antisemitisme lijkt volgens het CIDI verdwenen.

Een aantal van nog geen tweehonderd incidenten lijkt klein in vergelijking met het totale aantal klachten over discriminatie op grond van etniciteit en herkomst, dat in 2009 rond de 2.000 uitkwam. Het aantal is echter fors voor een groep, die met 50.000 leden slechts 0,3 procent van de bevolking uitmaakt.

2Wie zijn de daders?

Veelal Marokkaanse jongens in de grote steden, maar joodse organisaties benadrukken dat ook autochtonen discrimineren. De bekladding van graven buiten de Randstad wordt doorgaans toegeschreven aan extreemrechtse jongeren. Fanatieke aanhangers van voetbalclubs maken zich ook schuldig aan antisemitisme, met name als hun club speelt tegen het ‘joodse’ Ajax. Vorige week nog riepen supporters van NAC voor de bekerwedstrijd tegen Ajax de beruchte Hamas…..gas-kreet.

3Hoe komt het dat het antisemitisme toeneemt?

Een sluitende verklaring is er niet. Een rol speelt de import van het Israëlisch-Palestijnse conflict in Nederland. Marokkaanse jongeren identificeren zich met de Palestijnen en houden de Nederlandse joden medeverantwoordelijk voor het optreden van Israël. Militaire acties van Israël worden in Nederland doorgaans onmiddellijk gevolgd door een stijging van het aantal antisemitische incidenten.

4Is alle anti-Israël-kritiek dan antisemitisch?

Zeker niet, maar tegelijkertijd is ook niet alle Israël-kritiek vrij van antisemitisme. Gerespecteerde experts in Duitsland en Groot-Brittannië hebben enkele vuistregels opgesteld om onderscheid te kunnen maken. Kritiek op de staat Israël geldt bijvoorbeeld als antisemitisch wanneer er een vergelijking wordt gemaakt met de nazi’s. Zo is de kreet ‘Olmert moordenaar’ voor het CIDI niet antisemitisch, maar de kreet ‘Adolf Olmert’ wel.

5Bestrijdt de overheid het antisemitisme dan niet?

Jawel. De Kamer praat vandaag over nieuwe maatregelen van het kabinet tegen het antisemitisme. Zo wordt discriminatie beter in beeld gebracht met een database, komen er er trainingen voor jongerenwerkers en meer lesprogramma’s op scholen over de Tweede Wereldoorlog. Ook worden burgers gestimuleerd aangifte te doen van discriminatie en komt er een meldpunt voor discriminatie op internet. Het Centraal Joods Overleg wil daarnaast snelrecht voor mensen die de holocaust ontkennen.