Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politie, recht en criminaliteit

OM: geef beveiligers wapenstok en boeien

Particuliere beveiligers die winkeldieven aanhouden. Volgens ‘super PG’ Harm Brouwer moet het mogelijk worden. De politiebond ziet niets in het plan.

Boswachters zijn ‘buitengewoon opsporingsambtenaar’ (boa). Hoofdconducteurs ook. Jachtopzieners. Milieu-inspecteurs. En als het aan Harm Brouwer, voorzitter van het college van procureurs-generaal, ligt moet er ook een discussie komen over de vraag of particuliere beveiligers die mogelijkheid krijgen. Een paar maanden voor zijn vertrek – Brouwer wordt in juni opgevolgd door Herman Bolhaar – sneed hij gisteren tijdens een lezing een pikant onderwerp aan. Zijn idee is een reactie op een recent interview met Tjibbe Joustra in Het Financieele Dagblad. Deze voormalig coördinator terrorismebestrijding merkte op dat ook particuliere beveiligers geweld moeten kunnen gebruiken.

Boa’s zijn functionarissen met een beperkte opsporingsbevoegdheid. Ze vervullen, aldus de wetgever „een belangrijke rol in de handhaving van de veiligheid en het tegengaan van criminaliteit”. Een boa (in totaal zijn het er 26.000) mag de identiteit van burgers controleren, proces-verbaal opmaken, boetes uitschrijven en personen aanhouden die worden verdacht van een strafbaar feit. Met gebruik van handboeien en wapenstok – in sommige gevallen.

En nu dus wellicht ook de particuliere beveiligers – zo’n 35.000 in Nederland. Zij zouden naast hun dienstverband bij een bedrijf ook onbezoldigd opsporingsambtenaar moeten worden van de overheid. Op de vraag bij wat voor overtredingen particuliere beveiligers zouden moeten uitrukken, zei Brouwer vanmorgen in een reactie: „Je moet denken aan eenvoudige winkeldiefstallen. Vernielingen. Niet aan overtredingen van veelplegers die van alles op hun kerfstok hebben.”

Tot nu toe werden boa’s vooral met de overheidssector geassocieerd. Maar er zijn een paar uitzonderingen op de regel. Zo mogen sommige boswachters in dienst van Natuurmonumenten zichzelf buitengewoon opsporingsambtenaar noemen. En zijn er sinds de privatisering van het openbaar vervoer ook boa’s in dienst van bedrijven als NS, Connexxion en Veolia. Mensen in die laatste categorie worden volgens Brouwer soms ook uitgerust met handboeien en wapenstok.

De procureur-generaal vindt het „een spannende gedachte”: een staat die geen afstand doet van zijn geweldsmonopolie, maar wel deellicenties uitgeeft aan particulieren om geweldsmiddelen toe te passen. Brouwer trok gisteren de vergelijking met zeeheld Piet Hein. Piet Hein was in dienst van de West Indische Compagnie – een bedrijf – en had van de Staten-Generaal zogeheten kapersbrieven ontvangen. Die gebruikte hij „met veel succes, vandaar die Zilvervloot.”

Bij de Nederlandse Politievakbond houden ze niet van zulke redeneringen. Volgens vice-voorzitter Wiep van der Pal leidt het plan tot verwarring bij het publiek over wie wat mag. „Tot nu toe heeft de politie het geweldmonopolie in Nederland. Dat moet je wat ons betreft vooral zo laten. Als je dat uit handen geeft aan particuliere bedrijven, wie garandeert dan dat daar voldoende op gecontroleerd wordt?”

Als voorbeeld noemt Van der Pal de particuliere recherchebureaus. Uit onderzoek zou zijn gebleken dat deze bureaus de hand lichten met spelregels waar ‘gewone’ rechercheurs zich wel aan moeten houden. „De politie heeft het toezicht op deze bureaus, maar in de praktijk blijkt dat daar weinig van terechtkomt.”

Brouwer onderstreept dat de overheid toezicht houdt op de prestaties van de nieuwe groep boa’s, waar geen particuliere detectives onder vallen. Het is „ondenkbaar” dat de staat het geweldsmonopolie uit handen geeft. „De particuliere beveiligers zouden een gedegen opleiding en grondige screening moeten kunnen krijgen. En een klachtenprocedure is op z’n plaats”, aldus de procureur-generaal.