Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Hitsige dekhengst Kelly is nu zoete crooner

R. Kelly neemt op sublieme wijze revanche op iedereen die hem muzikaal al lang had afgeschreven. Hij maakte een retroalbum dat knipoogt naar soulmuziek uit vervlogen tijden.

Singer R. Kelly performs during the Soul Train awards Wednesday, Nov. 10, 2010 in Atlanta. (AP Photo/David Goldman)
Singer R. Kelly performs during the Soul Train awards Wednesday, Nov. 10, 2010 in Atlanta. (AP Photo/David Goldman) AP

In tijdschrift Interview vertelt r&b-zanger R. Kelly over een privéfeest waar hij een tweeënhalf uur durend concert van Sam Cooke uit 1964, in nachtclub Copacabana in New York, tot in de puntjes naspeelde. Met tapdansers, een zangeres die klonk als Billie Holiday, een jongen die zong als Sinatra en R. Kelly zelf, vanzelfsprekend, als Sam Cooke.

Het was de aanzet voor zijn nieuwe album Love Letter, met door Kelly geschreven en geproduceerd materiaal, geïnspireerd door soulmuziek uit de jaren 50 en 60. De r&b-ster presenteert zich voor het eerst in zijn carrière nadrukkelijk als klassieke soulzanger.

Love Letter is een prachtig album. Het is een subliem souljuweel van de oude stempel waarop de krachtige stem van de 44-jarige R. Kelly, zijn subtiele productietalent en zijn gave om intense en meeslepende melodielijnen te creëren, meer dan ooit tevoren volledig de ruimte krijgen. Het is ook de plaat waarmee hij revanche neemt op mensen die hem muzikaal al lang hadden afgeschreven.

R. Kelly is de koning van de moderne r&b. Het tijdschrift van de Amerikaanse muziekindustrie Billboard kroonde hem, puur wegens zijn verkoopsucces, eind vorig jaar tot succesvolste hiphop/r&b-artiest van de afgelopen 25 jaar. Maar ook los van de verkoopcijfers is zijn belang evident. Kelly was, met onder anderen Teddy Riley (BlackStreet en Guy), DeVante Swing (Jodeci) en Puff Daddy (Mary J. Blige), begin jaren 90 een van de grondleggers van de hedendaagse r&b, waarin hiphopritmes een steeds nadrukkelijkere rol gingen spelen.

De muzikale invloed van R. Kelly is enorm, als producer voor zichzelf en anderen maar zeker ook als artiest. Met stomende seksnummers, breed uitgesponnen hormonendrama’s met wisselende vertelperspectieven, en meer barokke ballades, beïnvloedde hij elke r&b-act en menig rapper die in zijn tijdperk een plaat uitbracht.

Onder de harde kern van r&b-liefhebbers is de artistieke positie van R. Kelly dan ook onbetwist; daarbuiten ging de aandacht vooral het afgelopen decennium onevenredig veel uit naar de schandalen uit zijn persoonlijke leven. Zo werd hij aangeklaagd op verdenking van het vervaardigen van kinderporno en na een jarenlang slepende rechtszaak vrijgesproken.

En dan zijn er nog de meer karikaturale uitspattingen als artiest. Vooral zijn hitsige slaapkamerkrakers en zoete soapballades lijken soms een bewuste parodie op de r&b zoals hij die zelf mede ontwikkelde. Dat R. Kelly opzichtig speelt met zijn reputatie als de dekhengst van de r&b, heeft hem muzikaal krediet gekost. Veel muziekliefhebbers haken af bij nummers waarin eten koken, wiet roken, het heelal, autorijden en een bezoek aan de dierentuin bizarre metaforen zijn voor het plegen van de daad.

Maar wie uitgelachen is en even doorzet, ontdekt achter die hilarische inventiviteit een ongelooflijk ver doorontwikkeld muzikaal gevoel. Het is niet voor niets dat R. Kelly de enige r&b-artiest uit de vroege jaren 90 is die niet is opgehouden met hits scoren. Van New Jack Swing tot bounce en reggaeton; hij putte, als een vakman met een scherpe neus voor muzikale trends, uit alle stijlen die voorbijkwamen en bleef tegelijk ontegenzeggelijk zichzelf.

De revanche van Love Letter zit hem niet in het feit dat hij een sterk album heeft gemaakt; dat deed hij in 2007 nog met Double Up, de briljantste pastiche op moderne r&b die R. Kelly tot op heden maakte. De revanche zit in de vorm die hij heeft gekozen.

Love Letter is een retroalbum dat knipoogt naar soulmuziek uit vervlogen tijden, maar dat daar een reeks ijzersterke nieuwe liedjes aan toevoegt. Kelly koos een concept waarin geen ruimte is voor de meer kitscherige kant van zijn genialiteit, zodat alleen zijn kracht als maker en vertolker van gloedvolle soulmuziek overblijft.

Het is wel wennen, een album van R. Kelly dat niet zo nu en dan heerlijk uit de bocht vliegt. De spannendste locatie waar hij nu de liefde bedrijft is een taxi, en dat is hier een liefdevol detail in een verder opvallend kuis nummer. Kelly zingt op deze plaat vooral prachtig ingetogen, harmonieuze liefdesliedjes, op composities vol met de warme, aangehouden toetsen en subtiele strijkers en blazers van weleer.

Weg is de ironie in de stem van R. Kelly. Wat overblijft is een authentieke crooner die met enkele vurige uithalen de kristallen lampen in een ouderwetse nachtclub aan stukken zingt. Zie bijvoorbeeld zijn optreden vorig jaar tijdens de uitreiking van de Soul Train Awards, met een overrompelende uitvoering van de single When A Woman Loves.

Het levert kippenvel op om anno 2011 een spectaculaire soulzanger te horen die het niveau van de klassiekers van vroeger schijnbaar moeiteloos evenaart en soms bewust imiteert. Om een zanger te horen die zo overtuigend zijn eigen status bevestigt als grootheid in de soulgeschiedenis. Het is veelzeggend dat op de plaat ook de door R. Kelly geschreven Michael Jackson-hit You Are Not Alone staat, ditmaal in een uitvoering door hemzelf.

In Interview vertelt de muzikant en zanger dat hij een vergelijkbaar retroproject wil maken met r&b-repertoire uit de jaren 70 als uitgangspunt. Het is nu al iets om naar uit te kijken.

De cd Love Letter (Sony) is nu verkrijgbaar.