Dit is een artikel uit het NRC-archief

Politiek

Peptalk voor Mubarak (update: nabeschouwing)

Hosni Mubarak. Foto AFP

President Mubarak staat op het punt zijn volk toe te spreken. De menigte op het Tahir-plein in Kairo is door het dolle heen. Ieder woord of gebaar kan verkeerd vallen. Daarom snel even een peptalk, verzorgd door The New Yorker.

Regel 1: Toon geen zwakte
Op 21 december 1989 verzamelde een woedende menigte zich voor het balkon van Nicolae Ceausescu. De mensen wilden afrekenen met zijn regime. De Roemeense dictator besloot het volk toe te spreken, maar toen hij oog in oog met hen stond was er van een sterk leider weinig meer over: hij stond daar zichtbaar ongemakkelijk.

Een fatale vergissing, aldus journalist Jon Lee Anderson. “De menigte verloor plotseling zijn angst.” Vier dagen later mocht Ceausescu plaatsnemen voor een vuurpeloton. Kortom: Mubarak moet daar niet als een rietje beven, hoe bang hij ook is. Dat kan hem zijn leven kosten.

Regel 2: De duivel zit in de details
Volksopstanden worden vaak uitgelokt door kleine incidenten, die ontbranden na lang opgekropte frustraties. Daarop reageren met nog meer repressie, zoals Mubarak deed, is onverstandig. De Tunesische dictator Ben Ali deed hetzelfde, maar moest snel daarna het land verlaten per helikopter. Dat hij vrije verkiezingen beloofde hielp niet meer. Aan deze les lijkt Mubarak dus weinig meer te hebben. Het is eigenlijk al te laat.

Regel 3: Vertrek door de achterdeur
De Indonesische leider Suharto stelde na betogingen een vicepresident aan en trok zich terug in een zwaar beveiligd huis. Van de macht deed hij afstand. Zo kreeg hij de kans zijn paleis te ontruimen. Nog jaren kon hij genieten van de vele miljarden op overzeese bankrekeningen. Kortom: als Mubarak nog in Egypte zijn oude dag wil slijten doet hij er verstandig aan niet te onderhandelen over de eisen van de betogers. Rustig met pensioen gaan dus.

Update 22.26 uur: Mubarak heeft zojuist gesproken. Veilig vanuit een studio. Hij toonde geen zwakte, wil zijn verantwoordelijkheid nemen: hervormingen doorvoeren en dan pas vertrekken. Het is kiezen tussen chaos en stabiliteit, benadrukte hij.

De president betreurde dat de “beschaafd begonnen protesten” gemanipuleerd werden door “politieke krachten met eigen agenda’s”. En daarom is Mubarak van mening dat de “stabiliteit en veiligheid” van de natie “hersteld” moeten worden.

Mubarak past er dus voor om als een Ben Ali verjaagd te worden. Hij wil “op Egyptische grond sterven”. Het geruisloze vertrek dat Suharto verkoos, ambieert hij evenmin. Op het Tahir-plein nog steeds gejoel. Geen massaal vertrek.

Het live blog van NRC, dat contact heeft met onze correspondent ter plaatse, meldt dat de demonstranten geen genoegen nemen met Mubaraks belofte. “Ze roepen dat ze naar het paleis van Mubarak zullen gaan als hij niet per direct aftreedt.” De geschiedenis zal uitwijzen of Mubaraks toespraak tot voorbeeld kan strekken voor toekomstige leiders die uitgejouwd worden. Onderstaande tweet belooft voor de korte termijn niet veel goeds.

Volg hier het liveblog van nrc.nl over het massaprotest.