Opinie

Dit is een artikel uit het NRC-archief

Milieu en natuur

Met een halve tanker vol ijzer een ijstijd opwekken

Illustratie uit UNESCO-rapport

Illustratie uit UNESCO-rapportIllustratie uit UNESCO-rapport

Geef mij een halve tanker met ijzer en ik zorg voor een nieuwe ijstijd. De inmiddels overleden biochemicus John Martin had zo’n kwart eeuw geleden, met anderen, het idee om de bloei van plankton in de oceaan te stimuleren door het water te bestrooien met ijzer. Plankton zou vervolgens de opname van CO2 door de oceanen versnellen.

Later relativeerde Martin de kans op succes wel een beetje. Hij zei dat hij zijn uitspraak had gedaan met een fraai ‘Dr. Strangelove accent’. Aanvankelijk dachten hij en zijn collega’s namelijk nog dat ze met een ton ijzer toch zeker wel zo’n 100.000 ton CO2 konden afvangen. Maar later erkenden ze dat dat een te optimistische inschatting was geweest.

Dat betekent niet dat het idee vaarwel is gezegd. Van alle vormen van geotechnologie wordt deze door veel betrokkenen gezien als een van de goedkoopste en meest haalbare. Vandaar ook de commerciële mogelijkheden van de techniek al worden onderzocht. Zo is er bijvoorbeeld het Amerikaanse bedrijf Climos. Dat bedacht een manier om geld te verdienen aan de ijzertruc.

De methode is eenvoudig: wij strooien ijzer op de oceaan, halen daarmee CO2 uit de atmosfeer, die we keurig laten registreren in emissiecertificaten die we vervolgens verkopen aan bedrijven die te veel CO2 uitstoten. We leggen op de oceaan de ‘bossen’ aan die op het land worden gekapt, zeggen ze bij Climos.

Maar helaas. Een onderzoek in opdracht van UNESCO laat zien dat er nog heel veel onzekerheden bestaan voor deze methode. Niet alleen wordt de algemene kritiek niet weggenomen dat geotechnologie slechts de symptomen van het probleem verplaatst en niet de oorzaak (te veel CO2-uitstoot) wegneemt. Ook hebben de experimenten die er tot nu toe zijn geweest de angst voor de risico’s zeker niet kunnen wegnemen.

The experiments to date show that the biological and chemical responses to nutrient fertilization are variable and difficult to predict. Examples include the unexpected decrease in chlorophyll levels in response to phosphate addition in the Mediterranean; and the observation that markedly different phytoplankton communities and total biomass resulted from two iron addition experiments conducted a year apart at the same site in the north west Pacific Ocean.

Maar belangrijker is, dat er veel minder CO2 wordt afgevangen dat tot nu toe werd gedacht. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn. In het online tijdschrift Oceanus van het Woods Hole Oceanographic Institution is veel informatie te vinden over de deze vorm van geotechnologie:

In certain regions, including the equatorial and north Pacific and the entire Southern Ocean, a simple iron addition does cause phytoplankton to grow rapidly. But tiny zooplankton, known as “grazers,” eat much of the bloom almost as soon as it starts. This begins a chain of recycling that ensues from the sea surface to the seafloor as grazers, krill, fish, whales, and decomposers feed upon each other. Much of the immense carbon prize won by the iron addition quickly leaks back into the atmosphere as carbon dioxide gas.

Volgens het UNESCO-rapport is de hoeveelheid kooldioxide die wordt opgevangen vijf tot 20 keer minder dan John Martin dacht. Voor zijn ijstijd heeft hij dan wel heel veel tanker met ijzer nodig.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.