Zwarte bal met lucht

Olie door Het Derde Bedrijf. Regie: Theu Boermans. Gezien: 29/1 Compagnietheater, Amsterdam. Te zien t/m 19/2 aldaar. Inl: compagnietheater.nl ***

Verschrikkelijke eenzaamheid: dat zijn de sleutelwoorden tot de voorstelling Olie, een zwart en somber toneelstuk van de Zwitserse auteur Lukas Barfüss (1971). In de verlatenheid van Mongolië zoeken twee mannen, geoloog Kahmer en zijn kameraad naar olievelden. Drie jaar lang. De vrouw van Kahmer sluit zich al die tijd uit angst op in het souterrain van haar huis, bijgestaan door drank en haar dienster. Ze lijdt aan waanbeelden, nachtmerries, angsten. Het toneelbeeld is een imposante, claustrofobisch afgesloten kubus waarin een zwarte bal hangt die na elke scène sissend volgeblazen wordt met lucht. Uiteindelijk is de hele ruimte gevuld met dat dreigende gevaarte.

Tamar van den Dop vertolkt de vrouw groots en indringend. Haar ogen branden, haar monologen zijn als waanzinaria’s. Myranda Jongeling speelt de dienster Gouma waardig en superieur. Regisseur Theu Boermans zet de zwaarte van de tekst aan door het spel hardheid te geven. Dat is soms teveel. Het probleem is dat Barfüss geen taalkunstenaar is. Woordkeuze en dialoogstijl zijn monotoon, effen en op effect gericht. Hij wil eerder shockeren dan een inlevend drama ontwikkelen. Shockeren zit ook in de regie: het catastrofale slot met geweerschoten en al is gruwelijk. Het evenwicht tussen de fraaie manier waarop Tamar van den Dop haar angsten verbeeldt en de extreme handeling is zoek.