Zes jaren in de top, maar nog lang niet moe

Marianne Vos behaalde in Sankt-Wendel haar vierde wereldtitel veldrijden. Haar volgende doel is eind maart de WK baan in Apeldoorn. „Ze benadert het topniveau van de mannen.”

Alle 45 andere deelneemsters, duizenden toeschouwers langs het parcours in het Duitse Sankt-Wendel en de televisiecamera’s letten gisterochtend bij de start van het wereldkampioenschap veldrijden op één vrouw. Marianne Vos, drievoudig wereldkampioen in het veld, waarvan de laatste twee jaar op rij. Een uur later keek iedereen opnieuw naar haar.

Voor de vierde keer in de regenboogtrui op de hoogste trede van het podium, geflankeerd door de Amerikaanse Katharine Compton (zilver) en de Tsjechische Katerina Nash (brons). Weer wereldkampioen, in de stijl van de grootsten. „Een WK winnen blijft fantastisch”, jubelde Vos na afloop voor de camera van de NOS.

Zes jaar geleden, bij de vorige WK in Sankt-Wendel, debuteerde ze als 17-jarige junior bijna stiekem met de negende plaats. Er volgden wereldtitels op de weg en op de baan, en olympisch goud op de puntenkoers. Tussendoor maakte multitalent Vos zo veel reclame voor het veldrijden bij de vrouwen, dat de WK gisteren rechtstreeks op televisie was in de Nederland en België. In 2000 voor het eerst op de kalender, ver in de schaduw van de mannen die al sinds 1950 een wereldkampioenschap rijden. Vier keer gewonnen door de Duitse Hanka Kupfernagel, die gisteren als recordwinnares werd geëvenaard door Vos. „Vier keer heeft iemand al eens eerder gedaan”, gaf de Brabantse met een brede lach haar ambities voor de toekomst prijs. Haar sport is nog jaren verzekerd van een boegbeeld.

„Marianne benadert in haar doen en laten het topniveau van de mannen”, zei desgevraagd de voormalige topsprinter Jeroen Blijlevens, sinds vorig jaar ploegleider van Vos op de weg bij Nederland Bloeit. In haar veelzijdigheid overtreft ze de mannen zelfs. Lars Boom, wereldkampioen veldrijden in 2008, moest de WK in Sankt-Wendel laten schieten omdat het niet in zijn opbouw past naar de voorjaarsklassiekers op de weg. Vos reed in december een wereldbekerkoers op de baan in Melbourne, waar ze ook trainde op de weg. Haar enige trainingsschema is gevoel. Hard trainen als ze zich goed voelt, en anders ietsje minder. Wedstrijden zijn het summum, het spelletje om te winnen.

Op de weg blijkt na haar wereldtitel in Salzburg in 2006 hoe moeilijk het is als favoriet te winnen: vier keer op rij zilver. In het veld kan Vos wel het cruciale verschil maken. In Sankt-Wendel wist ze precies wat haar te doen stond, toen ze twintig minuten voor de start de camper met haar familie en poes uitstapte. Bij vijf graden onder nul was het 2.800 meter lange parcours keihard en daardoor razendsnel. De bevroren bandensporen van de beloften (onder 23 jaar) – waar de Nederlanders Lars van der Haar en Mike Teunissen zaterdag goud en zilver wonnen – vormden het grootste risico. Vanaf de start op de atletiekbaan zat Vos gisteren attent van voren, om valpartijen van anderen voor te zijn.

Tot ze zelf onderuit glibberde op de korte, steile helling halverwege. Kupfernagel nam vijf seconden voorsprong, maar werd teruggehaald. In de derde ronde profiteerde Compton van een glijpartij van de concurrentie en reed weg. „Ik kwam een paar keer op een gaatje te zitten maar kon eenvoudig aansluiten”, zei Vos na afloop. „Dat gaf moed.” Want anderen konden na een val op het cruciale klimmetje, dat schuin moest worden opgereden, van pure vermoeidheid niet meer terugkeren. Sanne van Paassen, die de eerste rondjes nuttig werk deed voor Vos, haakte af in ronde vier en werd uiteindelijk zesde. Kupfernagel zag een ronde later de drie sterksten wegrijden: Vos, Compton en Nash.

In de slotronde forceerde Vos uitgerekend op het gevaarlijke bergje de beslissing. Fitter dan de andere twee, van wie Nash viel en Compton met een handje naar de grond moest. Op een lang stuk vals plat toonde ze haar enorme motor als wegrenner. „Volle bak door naar de finish”, beschreef ze zelf. „Ik hoorde aan het publiek dat ik uitliep. Fantastisch om alleen aan te komen.” Ruim vóór de eindstreep kon ze haar vuist ballen naar vader Henk langs de kant, met een riante voorsprong op Compton. „Ik denk dat ik ook de sprint had kunnen winnen, maar dit is een mooiere manier.”

Vos is alweer bezig met haar volgende doel. De crossfiets gaat voor dit jaar de schuur in, over twee weken wacht op de baan in Alkmaar een bike-off tegen Kirsten Wild om deelname aan de wereldbeker in Manchester. Dan de WK baan in Apeldoorn van eind maart en de klassiekers op de weg. Vermoeiend? „Bezig met het zwaarste onderdeel van het leven als topsporter: slapen en rusten”, twitterde Vos een paar dagen voor haar wereldtitel. Zes volle jaren wereldtop, maar nog lang niet moe.