Vrees voor overslaan onrust naar financiële markt

Arabische regimes onder druk

De opstand in de Arabische wereld begon in Tunesië, maar wat er in Egypte gebeurt kan veel grotere gevolgen hebben in de regio.De onrust in Libanon, Jordanië en Jemen wordt beheerst door lokale omstandigheden, maar samen kunnen ze de veranderingen in de regio versterken. Iedereen volgt de situatie bij d anderen intensief op internet.

De volksopstand in Egypte kan internationaal grotere gevolgen hebben dan de schuldencrises in Griekenland en Ierland. Dat schrijft Jim O’Neill, directeur van de afdeling vermogensbeheer van zakenbank Goldman Sachs vandaag in een rapport. Op wereldschaal is Egypte een relatief kleinere economie, maar het gevaar zit in het sneeuwbaleffect, schrijft O’Neill. Wat begon in Tunesië heeft Egypte bereikte en kan ook andere landen treffen. Als er op grote schaal onrusten uitbreken in belangrijke olielanden zal de wereld dit voelen, voorspelt de zakenbankier.

Egypte werd tot nu vooral geassocieerd met historisch erfgoed, mooi weer en goede investeringskansen. Het land behoorde niet tot de top van de opkomende markten, als ie eer is aan Brazilië, China, dia en Rusland. Maar Egypte werd regelmatig tot de subtop gerekend.

De Economische Voorlichtingsdienst (EVD) noemt een paar voordelen van Egypte. De Egyptische economie is de grootste in Noord-Afrika, met een omvangrijke consumentenmarkt. Lage handelsbarrières, belastinghervormingen en lidmaatschap van de OESO en de Wereldhandelsorganisatie maken Egypte een aantrekkelijk investeringsland.

Egypte kreeg vorig jaar nog een pluim van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor de succesvolle hervorming van de economie. Volgens het IMF is Egypte daardoor vrij ongeschonden door de wereldwijde financiële crisis gekomen. De afgelopen vijf jaar groeide de economie met 5 tot 7 procent per jaar.

Niet iedereen deelt echter mee in de economische vooruitgang. Een op de tien Egyptenaren is werkloos en door een aanhoudend hoge inflatie van meer dan 10 procent is het leven duur. Het gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking is 6.200 dollar (4.500 euro). Daarmee staat het land op plaats 137 van de wereldranglijst.

De volksopstand, vooral ingegeven door armoede en werkloosheid, heeft gevolgen voor de buitenlandse bedrijven. Bierbrouwer Heineken maakte vandaag bekend twee brouwerijen en vier andere fabrieken in het land stil te leggen en Nederlanders te repatriëren. Unilever doet hetzelfde. Shell haalt ook buitenlandse werknemers weg.

Handel met Egypte wordt ook getroffen. Het Nederlandse bedrijf Van Rijn Groep uit Poeldijk in het Westland werkt al dertig jaar in Egypte. Van Rijn stuurt Nederlandse pootaardappelen naar Egypte waar ze geplant worden. De oogst wordt dan weer naar Nederlandse en Europese supermarkten verscheept.

„Egypte is een belangrijke leverancier van fruit en groente voor Europa. Juist als producten hier niet in seizoen zijn, kunnen ze in Egypte geoogst worden”, zegt Frank van der Windt, manager bij Van Rijn. Het seizoen voor Egyptische aardappels in Europese supermarkten staat op punt van beginnen.

De aardappelhandel gaat vooralsnog door, zegt Van der Windt. „Het is rustig op de boerderijen en er wordt gewoon doorgewerkt. Veel hangt wel af van de havens van Alexandrië en Port Said. Die moeten open zijn.” Het Agrarisch Dagblad berichtte vandaag dat de handel in aardbeien en bonen wel is stilgelegd. „Die producten worden per vliegtuig verscheept. Dat is gevoeliger”, zegt manager Van der Windt.

De onrust heeft ook de belangrijke financiële sector van Egypte stilgelegd. De banken zijn gesloten en vandaag is de handel stilgelegd aan de Egyptische beurs in Kairo en Alexandrië. Zondag, een reguliere handelsdag in Egypte, was er ook geen handel in aandelen en obligaties. Net zoals veel andere bedrijven in Egypte kan de beurs niet volledig functioneren omdat de overheid het internet grotendeels heeft platgelegd.

De olieprijzen zijn wereldwijd opgejaagd tot bijna 100 dollar (73 euro) per vat Brentolie. Egypte is geen voorname olieproducent, maar het Suez-kanaal is van strategisch belang voor de internationale oliehandel. Dagelijks vervoeren tankers ruim 1 miljoen vaten ruwe olie en olieproducten (benzine, diesel, kerosine) door het kanaal. Ook ligt er een pijpleiding langs het Suez-kanaal, die nog eens een miljoen vaten ruwe olie per dag transporteert. Op een wereldwijd verbruik van 84 miljoen vaten ruwe olie per dag, is dat een aandeel van ongeveer 2 procent. Een verstoring van het olietransport door het Suez-kanaal heeft een groot effect op de hoeveelheid beschikbare olie.