Verzet tegen Mubarak houdt aan

Egypte maakt zich op voor nieuwe demonstraties om president Mubarak tot vertrek te dwingen. Westerse bondgenoten, bang voor een vacuüm, houden zich op de vlakte.

Voor de zevende achtereenvolgende dag verzamelen zich vandaag tienduizenden mensen in het centrum van Kairo. Na een weekeinde van geweld en chaos blijven ze hopen met hun demonstraties het vertrek te kunnen bewerkstelligen van president Hosni Mubarak, die via cosmetische concessies zijn bewind hoopt te kunnen voortzetten. Morgen, denken veel Egyptenaren, wordt de cruciale dag wanneer een coalitie van oppositiegroepen een „protest van miljoenen” tegen het regime houdt.

Mubaraks westerse bondgenoten, bang voor onvoorspelbare krachten die na zijn vertrek kunnen vrijkomen, waaronder moslimfundamentalisme, blijven voorzichtig. De belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten, pleit voor een „ordelijke overgang”, maar zegt nog niet met zoveel woorden dat Mubarak het veld moet ruimen.

In Kairo heeft niemand zich laten intimideren door het machtsvertoon van de luchtmacht, gistermiddag. Met veel kabaal scheerden twee F-16’s over het Tahrir-plein in Kairo, het brandpunt van de protesten. Ze vlogen zo laag, dat een gesprek onmogelijk werd.

De luchtmacht, weten de betogers, is het meest loyale legeronderdeel dat president Hosni Mubarak, zelf ex-luchtmachtcommandant, heeft. „Hij probeert het nog een laatste keer”, zei een oudere man. Hij imiteert Mubarak, inclusief zijn typerende grijns, die wanhopig de leuningen van stoel vasthoudt. „Zo denkt hij aan de macht te kunnen blijven. Die man weet echt niet meer wat zijn bevolking denkt.”

De betogers hebben zich evenmin laten overtuigen door Mubaraks opdracht aan zijn nieuwe, uit de luchtmacht afkomstige premier, Ahmed Shafiq, om democratische hervormingen door te voeren. „Te weinig en te laat!”, roepen ze. En: „Weg met Mubarak!”

De fundamentalistische Moslimbroederschap, veruit de sterkste oppositiegroep, heeft gezegd met de seculiere oppositiepoliticus Mohamed ElBaradei een commissie te willen vormen, die met het machtige leger gaat onderhandelen. Vanmiddag zouden de verschillende oppositiegroepen met elkaar in beraad gaan.

ElBaradei, oud-chef van het internationale atoomagentschap IAEA, die zegt namens vele oppositiegroepen te spreken, liet zich even zien op het Tahrir-plein. Zijn toespraak, onverstaanbaar voor de aanwezigen, was wereldnieuws, maar de meeste demonstranten hadden niet eens door dat hij even op het plein was.

Welke kant het opgaat, hangt vooral af van de legertop, die tot dusverre het regime steunt. Het leger op straat onderhoudt nog steeds een tamelijk ontspannen relatie met de bevolking. Militairen zijn sinds vrijdagavond overal in de Egyptische hoofdstad gestationeerd. Tanks blokkeren belangrijke wegen en hebben zich opgesteld rond regeringsgebouwen.

De militairen houden geen orde, ze zien niet toe op de zeventien uur durende avondklok. Demonstranten babbelen ontspannen met de soldaten. Sommige tanks zijn beklad met anti-Mubarak-slogans. Volgens verschillende analisten proberen de burgers het leger aan hun zijde te krijgen. Het omgekeerde kan evengoed waar zijn: het leger lijkt te proberen de harten van de bevolking te winnen. Op die manier kan een door het leger geparachuteerde leider op steun van de bevolking rekenen.

Pas sinds vanochtend laat de politie zich weer zien op straat. De duizenden politiemannen en agenten van de veiligheidsdiensten die eerder op de demonstrerende bevolking schoten, waren vrijdag vertrokken. Politiebureaus en wachthuisjes zijn in brand gestoken. Agenten worden sinds vrijdag, toen tientalen doden vielen, nog meer gehaat dan eerst.

Het is niet duidelijk of de politie de slag om de straat had verloren of dat het regime de agenten opzettelijk had teruggetrokken om plunderaars de ruimte te geven en op die manier de vooral uit de middenklasse afkomstige betogers te intimideren. Op straat wordt gespeculeerd dat de autoriteiten ook de gevangenissen hebben opengezet. Als iemand nu de baas is in de straten van Kairo, dan zijn het milities die patrouilleren om de plunderaars tegen te houden.

Pagina 2 (commentaar), 3, 4, 5