Stropdassen voor het nieuwseffect

Vandaag begint The Daily Show Nederlandse Editie, een satirisch nieuwsprogramma.

Van der Wal: „We zijn fan van de Amerikaanse versie, maar pakken het anders aan.”

. Wordt het straks op het Binnenhof nog drukker met satirici die een dikke microfoon in het gezicht van politici duwen? Zien we straks cabaretier Jan Jaap van der Wal door de wandelgangen snellen, voor zijn nieuwe politiek-satirische programma The Daily Show? Van der Wal: „Nee zeg. In de items van de Jakhalzen zie je vaak Rutger Castricum van PowNews op de achtergrond zijn stand-upje doen. En vice versa. We gaan wel op reportage, maar niet naar het Binnenhof. Te druk.”

Vanaf vanavond presenteert Jan Jaap van der Wal (1979) The Daily Show Nederlandse Editie, een satirisch programma op de zender Comedy Central. Van der Wals Daily Show is gebaseerd op de populaire Amerikaanse show The Daily Show with Jon Stewart, ook uitgezonden door Comedy Central: een satirisch programma over politiek en over de manier waarop andere zenders het nieuws brengen. Stewart had bijvoorbeeld het item ‘24 Hour Nazi Party People’, waarin hij op een rijtje zette hoe vaak Fox News de regering van Obama vergelijkt met de regering van Adolf Hitler. Is dat idee bruikbaar voor Nederland? Van der Wal: „De rubriek ‘Tweede Wereldoorlog-vergelijking van de Dag’ zou bij ons ook wel werken. De nazi-vergelijking behoort in Den Haag inmiddels ook tot het standaardrepertoire.”

Van der Wal gebruikt een variant op het Amerikaanse decor, maar: „Ik wil vooral niet Jon Stewart gaan nadoen. We zijn het kleine broertje van de Amerikaanse Daily Show, en we zijn fan, maar we gaan het heel anders aanpakken. Ik moet mijn eigen toon gaan vinden. De opzet is wel hetzelfde: ik begin met een monoloog, gelardeerd met tv-fragmenten. Dan komen de ‘correspondenten’, die in crosstalk hun eigen commentaar geven en ook op reportage gaan. Daarna volgt een gesprek met een studiogast.’’ Als ‘correspondenten’ heeft Van der Wal collega-komieken gevraagd: Daniël Arends, Bas Hoeflaak van het duo Droog Brood, en Sander van Opzeeland. Die laatste schrijft ook teksten, samen met Peter Pannekoek, Owen Schumacher, Merijn Scholten en Niels van der Laan. Een goed deel van hen komt van Comedytrain: de groep stand-up comedians geleid door Van der Wal, met als thuisbasis café Toomler in Amsterdam.

Jon Stewarts Daily Show werd in de Verenigde Staten zo belangrijk dat zelfs president Obama erin optrad. Krijgt Van der Wal ook zulk hoog bezoek? „We zijn nu nog klein, op een kleine zender, dus ze staan nog niet in de rij. Overigens heeft de Amerikaanse Daily Show slechts anderhalf miljoen kijkers, dat is niet veel in de Amerikaanse context, maar de impact is wel ontzettend groot. Ik wil natuurlijk graag premier Rutte hebben. En PVV-kamerlid Brinkman en WNL-presentator Joost Eerdmans staan ook hoog op de verlanglijst.”

Wat zijn de verschillen met de Amerikaanse editie?: „Jon Stewart bespreekt vrijwel nooit kranten. Voor Nederland zijn de kranten wel belangrijk. Verder zijn de nieuwszenders in Amerika veel extremer gepolariseerd dan de onze, zeker het onverbloemd rechtse Fox News, dus die vormen dankbaar materiaal voor satire. Amerikanen hebben de neiging om nieuws op te blazen en te kleuren, dan is het makkelijker om er een geestige relativering bij te leveren. De Nederlandse nieuwsrubrieken zijn degelijker, dus minder makkelijk aan te vallen. Maar wie weet welke kant het hier opgaat. Eerdmans zei laatst in Uitgesproken WNL: ‘En Pechtold is de politieke daler van het jaar’. Gewoon als losse flodder. Zonder verdere onderbouwing. WNL wil zich bewust rechtser gaan profileren. Dat is bruikbaar voor ons programma.”

Interessant aan de Amerikaanse show is dat kijkers die niet alleen als satire beschouwen, maar ook als nieuwsrubriek: het nieuws wordt compact en aantrekkelijk voor ze samengevat. Van der Wal: „Onder veel Amerikaanse jongeren is The Daily Show nu de belangrijkste nieuwsbron, wat vreemd is want het is satire. Dat zegt iets over de kwaliteit van het programma, maar vooral over de kwaliteit van de rest van het nieuwsaanbod. Maar ook ons programma kun je straks zien als nieuwsvoorziening: we moet toch eerst uitleggen wat we op de hak gaan nemen.’’

Maurice Hols (1975), directeur van Comedy Central Noord-Europa: „De Amerikaanse Daily Show is voor Nederlanders minder relevant omdat het specifiek over Amerikaanse politiek en Amerikaanse nieuwsprogramma’s gaat. Als het over Obama gaat, is dat nog te volgen. De show was in Nederland dan ook vooral populair tijdens de verkiezingen. Maar vaak gaat het over bijvoorbeeld ministers of parlementsleden die ons niet zoveel zeggen. Er is dus ruimte voor een Nederlandse variant.’’

Hols heeft de show nu voor drie weken dagelijks geprogrammeerd. Als het een succes is, wil hij graag doorgaan. Bij welk kijkcijfer heet de Daily Show een succes? „Dat wil ik niet zeggen. Maar we hoeven niet per se meteen te gaan groeien. Het is belangrijker of wij het zelf geslaagd vinden. Als er niet zoveel mensen kijken maar we vinden het zelf fantastisch, dan gaan we door.”

Wordt Jan Jaap van der Wal gesponsord door Armani, net als Jon Stewart? Van der Wal: „Ik heb net acht patente nieuwslezersdassen gekocht, maar die moest ik zelf betalen. Ik ga zeker in pak, want het moet er uitzien als een serieus actualiteitenprogramma.”

Hols: „Het staat hem goed, ik kan niet anders zeggen.”

The Daily Show Nederlandse Editie, v.a. vandaag elke ma t/m do, Comedy Central, 22.30 uur