Sinds wanneer lachen mensen op foto's?

Max Dohle uit Oegstgeest mailt: Als ik naar oude familiefoto’s kijk, is er niemand die lacht op de foto. Ik moet zeggen dat me dat wel bevalt. Wanneer zijn mensen eigenlijk gaan lachen op foto’s?’

Rond 1900 kwamen de eerste handcamera’s in omloop, en gingen mensen zelf foto’s maken van hun gezin of vrienden, legt Mattie Boom uit. Zij is conservator Fotografie van het Rijksmuseum. „Vóór die tijd ging je voor een foto naar een fotograaf, die je neerzette in een studio voor een achterdoek. Dat was een serieuze situatie.”

Aanvankelijk was het voor het nemen van een goede foto noodzakelijk om lang stil te staan – en dan ga je al snel serieus kijken – maar rond de eeuwwisseling was de techniek al redelijk gevorderd. „In 1900 bracht Kodak zelfs een handcamera voor 1 dollar op de markt.”, vertelt Boom. „Toch bleef het fotograferen in de eerste helft van de 20ste eeuw voorbehouden aan de betere kringen.”

In het depot van het Rijksmuseum zijn zelfs foto’s uit 1888 (zoals bovenstaande) waarop gezinnen met glimlach poseren. „Amateurfotografen maken hun familiefoto’s vooral op blije momenten”, zegt Boom. Door te lachen beïnvloeden de gefotografeerden de herinnering aan dat moment. „Zo van: wij hebben het leuk.”

Natuurlijk zijn er ook serieuze foto’s uit die tijd. Boom: „Dat lag eraan of je zelf serieus was.”

Janna Laeven