Regering-Obama pleit voor 'ordelijke overgang'

Arabische regimes onder druk

De wereld houdt de adem in en vraagt zich af of Hosni Mubarak zal stand houden in Egypte. De Verenigde Staten, Europa en Israël vrezen zijn mogelijke opvolgers.

De Amerikaanse regering heeft er gisteren openlijk op aangedrongen dat de Egyptische president Mubarak gehoor geeft aan de roep om democratie van de tienduizenden demonstranten in de steden van Egypte. Washington pleit voor een „ordelijke overgang”, maar zegt niet of president Mubarak daarbij het veld moet ruimen. Weinig wees er vandaag op dat Mubarak van plan is af te treden, of dat het leger hem daartoe zal dwingen.

Op de Amerikaanse televisie riep minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton op tot een „ordelijke overgang om tegemoet te komen aan de democratische en economische behoeftes van het volk”. Ze maakte een zeldzame ronde langs alle vijf politieke zondagochtendprogramma’s. De VS „zijn bereid te helpen bij een overgang die leidt tot meer politieke en economische vrijheid”, zei ze.

Hoewel haar herhaaldelijk gevraagd werd of president Mubarak kan aanblijven, ging ze daar niet direct op in. „Het is geen zaak van wie er aan de macht blijft. Het gaat erom hoe we reageren op de legitieme behoeftes en klachten die worden geuit door het Egyptische volk, en hoe we een nieuwe koers uitzetten. Het is duidelijk dat de koers die tot nu toe is gevolgd niet de democratische toekomst en economische kansen heeft geschapen waar de mensen vreedzaam voor demonstreren.”

Clinton waarschuwde voor een overgang waarbij „een kleine groep die niet de volledige diversiteit van de Egyptische samenleving vertegenwoordigt” aan de macht komt en zijn ideologische overtuigingen opdringt.

Later gaf het Witte Huis een verklaring uit waarin ook president Obama pleitte voor een „ordelijke overgang”. De president heeft volgens zijn medewerkers telefonisch overleg gevoerd over de situatie in Egypte met de Britse, Turkse en Israëlische premiers en de koning van Saoedi-Arabië.

Na een week van demonstraties en botsingen met de politie in de Egyptische steden zijn volgens verschillende schattingen nu zo’n honderd mensen om het leven gekomen. Alleen al in Kairo zijn volgens medische bronnen zeker 1030 mensen gewond geraakt.

De Arabische tv-zender Al-Jazeera riep vanochtend de hulp in van Egyptische bloggers, nadat de Egyptische autoriteiten het kantoor van Al-Jazeera in Kairo gisteren hadden gesloten. De voortdurende uitzendingen over de betogingen zouden eenzijdig zijn en meer onrust op straat kunnen veroorzaken.

Al-Jazeera noemt de sluiting van het kantoor „een daad die bedoeld is om de vrijheid van verslaggeving te onderdrukken en te smoren”. In de Arabische wereld is het gebruikelijk dat de zender aan banden gelegd wordt zodra dat de autoriteiten uitkomt.

Al-Jazeera vraagt Egyptenaren nu om blogbijdragen, ooggetuigenverslagen, foto’s en videobeelden op te sturen. Vrijdag had de Egyptische regering het internetverkeer vrijwel geheel afgesloten. Ook het mobiele telefoonverkeer werd in sommige delen van het land gehinderd, inclusief het versturen van sms-berichten. Gisteren was het telefoonverkeer voor een belangrijk deel weer mogelijk.

De 82-jarige Mubarak verscheen gisteren op de televisie met zijn minister van Defensie en vicepresident Omar Suleiman, die hij zaterdag benoemd had. In de dertig jaar dat hij aan de macht is, heeft Mubarak nooit eerder een vicepresident gehad, omdat hij niet wilde dat zich een ‘kroonprins’ zou kunnen opmaken om zijn plaats in te nemen.

Grote aantallen buitenlandse toeristen en andere buitenlanders worden in verband met de onrust het land uitgebracht. De Amerikaanse ambassade organiseert vluchten naar Cyprus en andere Europese bestemmingen in de Middellandse-Zeeregio voor de duizenden landgenoten in Egypte. Ook Europese landen en veel andere landen waaronder China, Japan, Indonesië, India, Irak, Turkije sturen speciale vliegtuigen om hun burgers op te halen. De situatie leidt al dagen tot chaotische scènes op de internationale luchthaven van Kairo. Shell treft volgens persbureau Reuters voorbereidingen voor de evacuatie van zestig gezinnen van buitenlandse medewerkers in Egypte.