Libanon heeft zijn eigen problemen

De toestand: De eerste Arabische leider die viel, nog vóór de Tunesische sterke man Ben Ali, was de Libanese premier Saad Hariri. Maar zijn val had niets te maken met de volksprotesten elders in de Arabische wereld. Tweeëneenhalve week geleden bracht het machtige Hezbollah de regering ten val over de slepende kwestie van het in Leidschendam gevestigde Speciale Libanon Tribunaal. Dat gaat naar verwachting een aantal leden van de door Syrië en Iran gesteunde shi’itische organisatie vervolgen wegens betrokkenheid bij de moord op oud-premier Rafiq Hariri (vader van de huidige oud-premier) in 2005. Volgens Hezbollah-leider Nasrallah wordt het tribunaal door Israël en de Verenigde Staten gemanipuleerd om zijn organisatie te ondermijnen. Hij eiste dat Saad Hariri, die de steun van het Westen heeft, de regeringsbanden met het tribunaal zou verbreken; dat wil zeggen de financiering stopzetten en zijn helft van de rechters terugtrekken (de andere helft van de rechters wordt door de Verenigde Naties aangewezen). Toen Hariri weigerde, vormde Hezbollah een eigen regering. Nasrallah selecteerde daarvoor een andere oud-premier, de gerespecteerde telecom-miljardair Najib Mikati, die nu met steun van een meerderheid van het parlement een nieuwe regering vormt, die als (onuitgesproken maar dwingende) opdracht heeft te breken met het tribunaal. Honderden sunnieten, aanhangers van Hariri, gingen afgelopen dinsdag in Libanese steden de straten op om te protesteren tegen deze ontwikkelingen. Net als het begin van het protest in Egypte, was de dag uitgeroepen tot ‘Dag van Woede’. Maar niet tegen economische verkommering – hoewel de Libanese economie er ook niet zo florissant voorstaat – of tegen staatsrepressie – van alle Arabische staten lijkt Libanon nog het meest op een democratie. Het was een zuiver partijpolitiek protest, gericht tegen door de machtsovername door de andere kant. Mikati is ook een sunniet, want in Libanon moet de premier een sunniet zijn, de president een christen en de parlementsvoorzitter shi’iet. Maar een sunniet van de verkeerde kant, vandaar.

De achtergrond: Protest is een linke zaak in Libanon, waar tegenstellingen al gauw in termen van shi’iet tegen sunniet of christen tegen shi’iet worden vertaald, ook al zijn de sunnieten en christenen over beide zijden verdeeld. Alleen de shi’ieten zitten bijna unaniem in het Hezbollah-kamp. Iedereen herinnert zich de bloedige burgeroorlog (1975-1990), Hariri maande zijn aanhang al gauw tot kalmte. De vorige keer dat Hezbollah de regering zijn wil oplegde, in 2008, gebeurde dat via een gewapend offensief in Beiroet en andere steden, waarbij 100 mensen de dood vonden. Nu voltrok de machtsovername zich langs grondwettelijke weg, via het opstappen van de Hezbollah-ministers en een parlementaire meerderheid voor Hezbollah’s premierskandidaat.

Hoe verder? De Verenigde Staten en Israël zijn een bondgenoot in het Midden-Oosten kwijtgeraakt, Hezbollah is een graadje respectabeler en machtiger geworden.

Vooruitzicht: Geen revolutie, maar een sektarisch bloedbad behoort in Libanon altijd tot de mogelijkheden.