Kairo: klompen, kaas, couscous en kilo's boter op het hoofd

Televisieverslaggeving van een revolutie is altijd lastig: slechte verbindingen en onoverzichtelijke situaties leiden er vaak toe dat het thuisfront in de studio beter op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen dan de journalisten ter plaatse.

Nicole le Fever van het NOS Journaal lijkt in Kairo voorzichtiger te opereren dan Jan Eikelboom van Nieuwsuur (NTR/NOS). Hij werd gisteren even vastgehouden door het leger, dat cassettes in beslag nam en paspoorten controleerde. Maar wie precies wat onder controle heeft, wie de deur van de gevangenissen openzet en welke geheime diensten op straat actief zijn, dat valt beter op te maken uit de commentaren van deskundigen in Hilversum. Midden-Oostenexpert Bertus Hendriks is dagelijks onmisbaar in Nieuwsuur en Mustapha Oukbih van de NOS-buitenlanddesk maakte als eerste, toen de Tunesische Jasmijnrevolutie nog geen naam had, gewag van het vallen van de Arabische Muur, zoals in 1989 in Oost-Europa.

Buitenhof (AVRO/VARA/VPRO) had gisteren het eerste debat waarin iets verder gekeken werd, verrassend genoeg tussen twee Kamerleden: Frans Timmermans (PvdA) en Henk Jan Ormel (CDA).

Beiden benadrukten de noodzaak voor Europa, dat kilo’s boter op het hoofd heeft in het beschermen van ondemocratische regimes als dat van Mubarak, om nu initiatieven te nemen. Timmermans benadrukte het sterkst dat wij vertrouwen moeten hebben in de democratische intenties van het muitende volk. Daarna wees columniste Naema Tahir fijntjes op ons enthousiasme in 1979 over de val van de sjah.

Stomtoevallig lieten zondag twee allang geplande documentaires meer zien van de achtergrond van de situatie in Egypte. Jan Leyers bereikte in zijn Reis naar het Avondland (Canvas/VPRO) Luxor en ontmoette daar een gepensioneerde ingenieur die opriep tot revolutie tegen de corrupte machthebbers: „We hebben een sterke leider nodig, niet iemand als Nasser, maar meer een Stalin.” Niet helemaal het profiel van oppositieleider Mohammed ElBaradei, lijkt me.

Onverwacht relevant bleek ook de door Omrop Fryslân Televyzje gemaakte documentaire Frico in Egypte: Klompen, kaas & couscous. Regisseur Jeroen Hoogendoorn volgde in oktober Johan Schroor uit Pingjum tijdens een van zijn vele reizen naar Noord-Afrika. Op klompen loopt de handelsreiziger in kaas door de soek van Alexandrië om te bevorderen dat Egyptenaren edammer prefereren boven camembert.

In het Fries legt Johan uit dat het moeilijk is om betrouwbare partners te vinden in Egypte. Kort daarna komen enkele afnemers van zijn kaas melden dat het op de verpakking vermelde gewicht niet klopt.

Een telefoontje naar het hoofdkantoor in Wolvega leert dat daar inderdaad iemand een fout heeft gemaakt. Of gedacht heeft dat die onbetrouwbare Arabieren het toch niet zouden merken. Johan is boos en verdrietig en gaat namens Frico diep door het stof.

De moraal van dit Elsschot-verhaal is dat wij ten aanzien van Egypte niet alleen boter, maar ook kaas op het hoofd hebben.