Affaire News of the World kost Murdoch mogelijk BSkyB

Het afluisterschandaal van tabloid News of the World laait weer op. Voor eigenaar Rupert Murdoch op een slecht moment: hij wil tv-station BSkyB overnemen.

Oud-premier Gordon Brown, filmster Sienna Miller, voetballer Paul Gascoigne, model Elle MacPherson, burgemeester Boris Johnson, politiecommissaris Ian Blair. De lijst wordt met de dag langer. Wiens mobiele telefoon is er de afgelopen jaren niet afgeluisterd door News of the World?

Dat de tabloid in de jacht naar primeurs – kranten worden in het Verenigd Koninkrijk overwegend los verkocht en zijn dus afhankelijk van het voorpaginanieuws – de grenzen van de wet heeft overschreden, was eind 2005 al duidelijk. Toen werd bekend dat de mobiele telefoons van naaste medewerkers van prins William en prins Harry waren afgeluisterd. Het ging volgens de hoofdredactie van de krant om een actie van „één losgeslagen verslaggever”.

Maar nu zich iedere dag nieuwe slachtoffers melden, brokkelt de firewall die ‘NotW’ zorgvuldig tussen zichzelf en die ene verslaggever had opgebouwd, langzaam af. De chef van de nieuwsdienst werd vorige week ontslagen, andere verslaggevers zijn op non-actief gesteld. Niemand gelooft meer dat de top van NotW niets van het afluisteren wist, zoals wordt volgehouden. En de vraag of andere tabloids zich ook schuldig maakten aan afluisteren, dringt zich op.

Mediatycoon Rupert Murdoch, wiens News Corp. eigenaar is van de tabloid, was afgelopen week in Londen, naar verluidt om zelf de rotzooi op te ruimen. Zijn zoon James is verantwoordelijk voor de Europese tak van het bedrijf, maar wist niet te voorkomen dat het schandaal steeds groter wordt. Rebekah Brooks, bestuursvoorzitter van de krantentak en voormalig hoofdredacteur van NotW en tabloid The Sun, zou afbetalingen aan slachtoffers hebben goedgekeurd, maar zou niets hebben gedaan om het afluisteren te beëindigen.

De zaak heeft inmiddels ook een politieke kant gekregen: oud-hoofdredacteur Andy Coulson, die ontslag nam bij NotW toen het afluisteren van de paleismedewerkers bekend werd, werd vervolgens door David Cameron aangenomen als woordvoerder. Vorige week nam Coulson ontslag; hij kreeg meer vragen over het afluisterschandaal dan over het werk van de premier.

Het leidt tot vragen over de mensenkennis van de premier. Diens reputatie zal ernstig zijn beschadigd, als blijkt dat Coulson wist van het afluisteren. Bovendien is Cameron volgens sommige media nog in december op een etentje geweest bij Rebekah Brooks thuis, waar ook James Murdoch aanwezig zou zijn geweest. Ook al is niet gesproken over het schandaal – of over het bod van Murdochs News Corps. op betaalzender BSkyB waarover de regering moet beslissen – het is op zijn minst onhandig.

Ook Scotland Yard krijgt kritiek. De politie onderzocht de zaak immers. Tweemaal zelfs; niet alleen nadat de paleismedewerkers waren afgeluisterd, maar ook in 2010 na onthullingen in The New York Times. Die waren weer voortgekomen uit een primeur van the Guardian, die onthulde dat zeker drieduizend bekende Britten, onder wie acteurs, politici en sporters, waren afgeluisterd. Maar er was geen nieuw bewijs, zo zei Scotland Yard toen. Donderdag kondigde de politie aan de zaak te zullen heropenen.

Een aantal slachtoffers, onder wie filmster Miller, is een rechtszaak tegen NotW begonnen wegens inbreuk op privacy. Anderen, onder wie oud-minister John Prescott, eisen een onderzoek naar het politieoptreden. Scotland Yard zou hun niet hebben verteld dat hun naam op een lijst voorkwam die in het bezit was van de privédetective die verantwoordelijk was voor het hacken van de telefoons. Elf slachtoffers hebben een rechtszaak tegen de detective aangespannen. Ze eisen dat hij bekendmaakt aan welke journalisten hij nog meer informatie verstrekte. Hoe meer dat er waren, des te onwaarschijnlijker dat hoofdredactie en directie van niets wisten, en het bij één krant is gebleven.

Voor Rupert Murdoch hadden de nieuwste berichten niet op een slechtere tijd kunnen komen. Hij wil betaalzender BSkyB volledig overnemen en wacht op goedkeuring van de regering. Die had er eind december kunnen zijn, maar de minister van Cultuur wil extra zekerheid dat een overname van het grootste televisiebedrijf door de grootste krantenuitgever geen gevaar vormt voor de mediapluriformiteit. Murdoch bezit reeds 39 procent van BSkyB; zijn bod betreft de overige 61 procent. De prijs van de betaalzender is ondertussen door de goede halfjaarcijfers gestegen.

Rupert Murdoch zou vorige week in Davos zijn voor het World Economic Forum. Hij at echter niet in een duur Zwitsers restaurant, maar in de kantine van zijn krantenuitgeverij in Londen.