Waar in het bureau lag de coke ook al weer?

De politie beheert in beslag genomen goederen niet goed. Richtlijnen worden genegeerd. Dus verdwijnen er spullen. Alleen op papier, of in het echt?

Lees mee in een proces-verbaal wat de politie doet met in beslag genomen drugs.

Eerst beschrijft een Rotterdamse rechercheur erin hoe twee leden van het arrestatieteam een partij amfetamine komen ophalen en die naar de Afvalverbranding Rijnmond (AVR) brengen. „Bij het oprijden van het terrein van de AVR werd het voertuig bij de portier op de weegbrug gereden en inclusief verdovende middelen met verpakkingsmateriaal, transportmateriaal en de bemanning van het arrestatieteam gewogen.”

Gewicht: 3.180 kilo.

Een lid van het arrestatieteam gooit de amfetamine met verpakking en al in de verbrandingsoven. Dan wordt „hetzelfde voertuig als bij de eerste weging inclusief transportmaterialen en dezelfde bemanning van het arrestatieteam, maar zonder verdovende middelen en verpakkingsmateriaal” opnieuw gewogen.

Gewicht: 2.560 kilo.

In de weegbrief komt te staan dat dus 620 kilo amfetamine is vernietigd. Maar een politieagent had de partij al eens gewogen. Toen ging het om 539 kilo. Hoe dat kan, vraagt de rechercheur zich drie maanden later af, en belt de chef weegbrug van de AVR.

Het is het begin van een proces-verbaal uit 2007 en het was geen incident. Over de hele linie gaat de politie slordig om met opslag en administratie van in beslag genomen drugs, auto’s, vuurwerk of geld, al dan niet vervalst.

In datzelfde jaar ontstaat commotie over een partij van 160 kilo heroïne. In beslag genomen door de Nationale Recherche en onvindbaar als de rechter het strafdossier behandelt. Teruggeploegd naar de criminele drugsmarkt? Niemand weet het. De minister laat weten dat de heroïne alleen ‘administratief’ was verdwenen.

De affaire was aanleiding voor de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid om te onderzoeken hoe de politie met in beslag genomen drugs omgaat. Er kwam een lijst aanbevelingen. Alweer. Al sinds 2003 worden pogingen gedaan om beheer en administratie van in beslag genomen goederen bij de politie te verbeteren. Rapporten, stuurgroepen, voorstellen. Een enkel regiokorps heeft actie ondernomen, maar landelijk loopt „het verbeterproces” steeds vast, zegt de Inspectie. Ze heeft aangekondigd snel met een „zeer alarmerend” rapport te komen.

Nog steeds, zeggen bronnen bij de politie, gaat de politie „niet met de vereiste zorgvuldigheid” om met geconfisqueerde drugs, geld, auto’s, vuurwerk en andere goederen. Exacte cijfers over de waarde van jaarlijks in beslag genomen goederen ontbreken.

Waarom gaat de politie niet zorgvuldiger om met in beslag genomen goederen? Er zijn agenten die cocaïne onverzegeld bij het dossier van de verdachte voegen, en dat op het bureau laten slingeren. Er zijn ook agenten die verdovende middelen keurig opbergen in de kluis op het politiebureau. Maar als de drugs verdwijnen, blijken zo veel agenten een sleutel te hebben dat onmogelijk is na te gaan wie de kluis opende. Hennepplanten verdwijnen nog wel eens onderweg naar de verbrandingsoven.

Politiekorpsen weten best hoe ze drugs en andere goederen in beslag moeten nemen en wat ze ermee moeten doen. Er is een kant-en-klaar protocol voor. Waarom volgen ze dat niet?

De regio’s werken niet altijd goed samen, verklaart de chef van het politiekorps Zuid-Holland-Zuid, Teun Visscher. „Bij opslag, beheer en administratie van drugs en andere goederen zijn niet alleen de politie, maar ook andere partijen betrokken, zoals het Openbaar Ministerie. En we hebben nog 26 autonome politiekorpsen. We moeten nu komen tot één gestandaardiseerde procesinrichting en een uniforme en adequate ICT-ondersteuning.”

Sinds kort is Visscher als enige korpschef verantwoordelijk voor in beslag genomen geld, drugs, wapens en auto’s. Daar waren er vier verantwoordelijk voor, zegt hij. Hij erkent dat beheer en afhandeling van drugs „niet overal even goed op orde is”. Er komt een interventieteam, zegt hij. Hij gaat langs bij korpsen om verbeterprogramma’s op zetten. Er komen nieuwe richtlijnen. Maar er zijn al korpsen die aangeven niet te willen meebetalen aan een interventieteam, omdat zij hun zaken op orde hebben.

Advocaten noemen zaken waarin drugs verdwijnen. De politie zegt altijd dat die enkel „administratief” kwijt is. Zij geloven dat niet. Het is nauwelijks na te gaan. De politie vreest dat onzorgvuldige omgang met drugs en andere goederen haar imago kan schaden, dat ze niet sterk staat in integriteitsdebatten, dat de bewijsvoering onder druk kan komen, en dat de veiligheid van medewerkers in gevaar kan komen – als het bijvoorbeeld om vuurwerk of andere gevaarlijke stoffen gaat.

De verwerking van de partij amfetamine bij de Afvalverbranding Rijnmond werd gereconstrueerd en bleek een pijnlijke illustratie van de praktijk. De rechercheur belde de chef weegbrug van de afvalverbranding. Hoe kon er 80 kilo verschil zijn tussen zijn weging en een eerdere weging?

„De weegbruggen zijn op 20 kilo na nauwkeurig”, legt de chef uit, volgens het proces-verbaal. „De kilo’s worden dus afgerond naar boven. Gewichten tussen 0 en 20 kg worden afgerond op 20 kg en gewichten tussen 20 en 40 kg worden afgerond op 40 kg en ga zo maar door.” In het criminele circuit is een kilo amfetamine zo’n 15.000 euro waard.

De chef weegbrug vervolgt: er waren problemen met de weegbruggen. De stabilisatoren waren „kennelijk onstabiel geworden”. Hoe zwaarder het voertuig, hoe groter de afwijking. Hij heeft de weegbruggen anderhalve week voor het gesprek laten ijken.

Een ongeijkte weegbrug? Strafadvocaat Jan Boone die de zaak behandelde, verbaasde het zeer. Zelfs instrumenten voor snelheid- of alcoholcontroles zijn geijkt, zegt hij. Het maakt niet uit of drugs administratief kwijtraken of anderszins, vindt hij. „Wat je administratief kwijt maakt, kan je evengoed verkopen.”