Twintig kilometer verderop bevallen, dat kan niet

Waar winden stedelingen zich over op? In Almelo verdwijnt de kraamafdeling van het ziekenhuis. Straks moeten zwangere vrouwen bevallen in Hengelo.

„Dit gaat levens kosten”, zegt verloskundige Frank Bekke. Hij is boos over het voornemen om de kraamafdeling in het ziekenhuis in Almelo te sluiten. Mogelijk kunnen moeder en kind na de zomer alleen nog in Hengelo terecht, twintig kilometer verderop. Een flinke afstand voor inwoners van plaatsen zoals Nijverdal, waar de verloskundigenpraktijk Zwanger & Zo is gevestigd. Bekke: „Vrouwen krijgen thuis weeën en besluiten na een poosje om toch maar naar het ziekenhuis te gaan. Dat duurt te lang. Ik zal dus moeten adviseren om niet thuis te bevallen. De aanrijtijden zijn te lang. Een goede back-up ontbreekt.”

Zesduizend handtekeningen zijn er inmiddels verzameld tegen het voornemen van de Ziekenhuis Groep Twente, beheerder van de beide ziekenhuizen in Almelo en Hengelo. De SP en het CDA hebben Kamervragen gesteld aan minister Schippers (Volksgezondheid, VVD). Ook wethouders van de betreffende gemeenten hebben hun zorgen kenbaar gemaakt. Patiënten zijn verontwaardigd.

„Hengelo is veel te ver voor mij”, zegt Dianne Wessels. Ze is 27 weken zwanger van haar derde kind en zit in de wachtkamer van de verloskundigenpraktijk in Vriezenveen, een dorp ten noorden van Almelo. Haar eerste kind „wilde er niet uit” en dus moest ze naar het ziekenhuis. „Maar de tweede kwam zo snel dat de kraamverzorgster maar net op tijd was.”

Als haar derde kind zich ook zo snel aandient, zegt ze, dan is in nood een rit naar het ziekenhuis geen optie. „Dat haal ik niet.” Op de balie van de verloskundigenpraktijk ligt een lijst met handtekeningen tegen de maatregel. Vrijwel niemand weigert te tekenen. „Ja eentje, die dacht dat het toch niet zou helpen”, zegt een medewerker.

De vroedvrouwen zien het plan totaal niet zitten. „Hiermee wordt vrouwen de kans ontnomen om thuis te bevallen”, zegt verloskundige Angelique Dijkers uit Vriezenveen. „Vrouwen voelen zich in de steek gelaten.” Verloskundige Lidewij van Maanen uit Almelo spreekt van „een onzalig plan”. Ze wijst op recent onderzoek, waaruit blijkt dat de kans op babysterfte toeneemt als zwangeren langer dan twintig minuten moeten reizen naar het ziekenhuis. Dat geldt met name voor vrouwen die vóór de bevalling al een risico hebben en dus onder begeleiding zijn van de gynaecoloog. Van Maanen: „De klinische zorg moet gewoon blijven in Almelo én Hengelo.”

Het voornemen is goed uit te leggen, zegt voorzitter Meindert Schmidt van de raad van bestuur van de Ziekenhuis Groep Twente. Om te beginnen is thuis bevallen niet bepaald gunstig, vindt hij. „Ik zag laatst cijfers dat ongeveer de helft van alle thuisbevallingen eindigt in het ziekenhuis. Als dat waar is, speel je Russische roulette. Dan ben je verkeerd bezig.”

Vrouwen zouden vaker in ziekenhuizen moeten bevallen: om „ervaring en routine” op te doen, legt Schmidt uit, moet een ziekenhuis minimaal achttienhonderd bevallingen per jaar doen. Dat is in Almelo en Hengelo nu nog veertienhonderd tot vijftienhonderd. Samenvoegen derhalve, tot een centrum waar permanent een gynaecoloog en OK-team klaar staan. Schmidt: „Er komt nog een intern onderzoek. Maar op dit moment denken wij dat Hengelo de beste locatie is.”

Dat ziekenhuis is relatief eenvoudig te verbouwen tot een groter geboortecentrum. En het verplaatsen van alle klinische zorg naar Almelo zou bovendien „zeshonderd tot zevenhonderd bevallingen per jaar” schelen. Dat zijn vrouwen die met het wegvallen van Hengelo zouden kiezen voor Enschede, tien kilometer verderop. Daar is óók een geboortecentrum, van het concurrerende ziekenhuis Medisch Spectrum Twente. Schmidt: „Minder bevallingen scheelt inkomsten. Het zou betekenen dat wij moeten bezuinigen op andere specialismen. Dat kan niet de bedoeling zijn.” Hij zou een slechte directeur zijn, stelt hij, als hij dit voornemen niet had.

Wat de tegenstanders tegen de borst stuit, zijn juist deze commerciële overwegingen. CDA-Kamerlid Sabine Uitslag: „Een ziekenhuis is meer dan een bevallingsfabriek. Het heeft een belangrijke maatschappelijke functie.” Voorzitter Angela Verbeeten van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen: „Het is triest dat ziekenhuizen zulke keuzes moeten maken. De politiek zou voorwaarden moeten stellen voor veilige zorg, zoals de maximumafstand tot een ziekenhuis.”

De verloskundige betwijfelt bovendien of de zorg er goedkoper door wordt. „Vrouwen die van plan waren in het ziekenhuis te bevallen, zullen naar het ziekenhuis gaan zodra ze de eerste wee voelen. Vaak trouwens omdat de mannen dat willen. Dat is soms veel te vroeg. Ze moeten dan weer terug naar huis. Al met al zal de zorg duurder worden.”