Twijfels over het kind van Feyenoord

Zelfs Mario Been staat ter discussie bij Feyenoord. Is hij nog de meest geschikte trainer? „Hij zou de ploeg eens uit de comfortzone moeten halen.”

Als Mario Been op een doordeweekse dag van het trainingsveld stapt, passeert de trainer van Feyenoord enkele supporters op leeftijd. Been groet hen vriendelijk. Als altijd. Andersom draaien de mannen zich weg als de trainer langsloopt. Alsof ze zich betrapt voelen dat ze hem, het kind van Feyenoord, zojuist hebben bekritiseerd.

Met tien nederlagen in twintig competitiewedstrijden staat zelfs Been ter discussie in Rotterdam-Zuid. De 47-jarige trainer werd zaterdag voor het eerst uitgejouwd in de Kuip, na de nederlaag tegen De Graafschap. Het incasseringsvermogen van de supporters heeft zijn grenzen bereikt, hoe moeilijk het werk van Been ook is met een miljoenenschuld en een tekort aan ervaren voetballers.

„We hebben dat zielige verhaal zo vaak gehoord dat het bijna lijkt alsof het ze is overkomen”, zegt Raymond Verheijen, inspanningsfysioloog die voor de jeugdopleiding van Feyenoord en de Russische en Zuid-Koreaanse voetbalbond werkte. „In de VS zouden ze na zo’n huilverhaal een schop onder hun kont krijgen, in de Nederlandse cultuur krijgen ze voor hun slachtofferrol een warme deken over zich heen. Mario en anderen zouden de ploeg eens uit de comfortzone moeten halen. Je vraagt je af wanneer nu eindelijk eens over voetbal gepraat zal worden.”

De voetballers die onder Been speelden en met wie deze krant sprak, zijn allen lovend over de trainer die zelf als profspeler de reputatie van een flierefluiter had. „Hij is altijd eerlijk, ook op een harde manier”, zegt FC Twente-verdediger Peter Wisgerhof, aanvoerder van Been bij diens vorige werkgever NEC. „Maar hij heeft naast zijn serieuze ook een ontspannen kant, met altijd geintjes. Ik vind hem een fijne trainer.”

Toch klinken steeds vaker twijfels over het vermogen van Been voetballers beter te maken. Wisgerhof is daarover verbaasd. „Ik ben van NEC naar FC Twente gegaan, Jonas Olsson naar West Bromwich Albion, Jeremain Lens naar PSV. En ga zo maar door. Juist met jonge spelers vind ik hem goed. Ik weet nog dat NEC-supporters Lens opwachtten omdat hij lastig zou zijn en niet zou presteren. Maar Mario wist hem op de juiste manier te prikkelen en nu hoort hij zelfs bij het Nederlands elftal.”

Been kondigde bij zijn komst in 2009 aan dat hij meer in voetbal dan in wetenschap gelooft. Zo pleitte hij voor minder krachttraining dan zijn voorganger Gertjan Verbeek. Verheijen is sceptisch: „Feyenoord is duidelijk niet fit. Ik ben niet bij de trainingen, maar kijkend naar de wedstrijden zie ik dat de ploeg geen power heeft. Ze worden regelmatig overlopen in het laatste half uur. Ook is het aantal blessures te hoog. Meestal is dat een teken van verkeerde training op het verkeerde moment.”

Verheijen maakt de vergelijking met De Graafschap. „Als ik zou mogen kiezen tussen de twee selecties, nam ik Feyenoord. Dat de Graafschap toch wint, is omdat de ploeg een topfitte vechtmachine is. Bij Feyenoord is het soms alsof ze alleen voor wedstrijden bij elkaar komen. Wijnaldum zei zaterdag dat ze eigenlijk maar wat doen. En hij is zeker niet de eerste die dat zegt. Dan is er dus iets mis.”

Wie Been heeft meegemaakt, prijst echter zijn spelopvatting. Wisgerhof: „Ik vond het tactisch sterk, zijn wedstrijdbesprekingen waren altijd duidelijk. Hij houdt van verzorgd voetbal met buitenspelers. Nee, dat systeem herken ik nu niet bij Feyenoord. Als het eens wat minder gaat, zal Mario ook wat anders willen proberen.”

Collega’s van de technische staf van Feyenoord roemen Beens positivisme, ondanks de veertiende plek in de eredivisie. „Mario herstelt verrassend snel van teleurstellingen”, zegt ook Leen Looyen, technisch directeur van De Graafschap die Been in 2006 naar NEC haalde. „Als we op een zure manier verloren hadden, was hij bij het ontbijt weer hersteld. Dat heeft hij van nature. Hij zorgde altijd weer voor een goede werksfeer.”

Looyen, oud-bestuurder van de belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal, zag tal van trainers overspannen raken in lastige situaties. „Maar Mario niet. Ik sprak hem zaterdag na onze overwinning in de Kuip, hij maakte een montere indruk. Het doet hem zeer, maar hij wil vrolijk blijven. Ook daarom is hij nog niet ontslagen. In Duitsland springen en schreeuwen trainers op de bank. Maar in dit vak is het zaak emoties te beheersen. Dat kan Been. Hij heeft een stabiel karakter.”

Looyen had in 2009 bedenkingen bij de overstap van Been naar diens jeugdliefde Feyenoord, dat vorig seizoen knap vierde werd. „Emotie won het van ratio en dat kan ik me voorstellen. Maar hij kan Feyenoord niet in zijn eentje rechttrekken. Mario wil de neerwaartse spiraal nog altijd keren. Ik kan niet in zijn ziel kijken, maar het punt van zelf ontslag nemen zal hij denk ik nooit bereiken.”

Verheijen heeft echter twijfels bij het aanblijven van Been, die een contract voor nog anderhalf jaar heeft. „Stel dat Feyenoord een beetje geld heeft. Dan zouden ze één nieuwe speler kunnen halen, of juist een nieuwe trainer. Dan heb je ineens drieëntwintig nieuwe spelers. Ajax is een mooi voorbeeld, na de komst van Frank de Boer. Ik weet niet wat het beste is, maar deze situatie is te ver heen. Wijnaldum en De Vrij stapten huilend van het veld. Dat moeten een club en zijn trainer niet willen.”