Orkatanden slijten van haaienhapjes

Weleens een haai geaaid? Schuurpapier. Zo ruw is zijn huid. Orka’s weten dat maar al te goed. Roofwalvissen die haaien eten krijgen afgevijlde tanden.

Het is een dubbele ontdekking en het begon met nietsvermoedende toeristen die per boot haaien gingen kijken. Ze zagen inderdaad een haai. En wat later: een dode haai. In de bek van een enorme orka. Die jagende walvis, in mooi zwart-wit, had het blijkbaar aangedurfd om een haai aan te vallen.

Orka’s in bepaalde groepen blijken heel vaak haai eten: grote mensenhaaien, maar ook wel saaiere haaien. Dat is nu onderzocht voor de westkust van Noord-Amerika. (Het onderzoek staat deze maand in Aquatic Biology.)

Orka’s zijn slim en eten van alles. Bijzondere vangtechnieken geven ze aan hun jongen door. Een zeeleeuw op het strand, maar dichtbij de waterlijn? Als je het handig aanpakt kun je die echt wel grijpen, zonder op het droge vast te raken. Een rob die op een ijsschots zit en daar veilig denkt te zijn? Leg je zware kin op een kant van het ijs, de schots kantelt en het hapje glijdt zo je keel in. Maar haaien zijn een ander verhaal. Sommige soorten zijn gevaarlijk, en kunnen zelf juist een hap orka nemen.

Zelfs daar hebben de orka’s dus een oplossing voor. Ze verrassen een haai, en duwen hem met een klap van de neus direct op de rug. Haaien liggen niet graag op hun rug. Ze krijgen dan een soort flauwte, en raken roerloos, tot ze weer recht drijven. Helemaal weerloos. Je voelt het al aan – de haai komt nooit meer echt te drijven. Vredig roerloos wordt hij orkahap.

Je moet het even weten, als orka: aan een haai op zijn rug heb je geen kind meer. Dit is vast ook een trucje dat volwassen orka’s aan hun jongen doorgeven. Eigenlijk zouden ze er wel een waarschuwinkje bij moeten doen, zoals zo’n tandenborsteltje onder in beeld bij zoete reclames. Want orka’s die veel haai eten en lang moeten kauwen op hun ruwe huid, hebben versleten tanden. Helemaal afgeschuurd.