Bouw Stedelijk ligt weer stil, gemeente zwijgt

De nieuwbouw van het Stedelijk Museum sleept zich al zeven jaar voort: Amsterdam doet liever even geen beloftes over de opleveringsdatum.

Daan van Lent

Weer vertraging bij de verbouwing van het Stedelijk Museum. En hoe lang dat ditmaal duurt, weet niemand. Gisteren verlieten bouwvakkers de bouwplaats op het Museumplein omdat hoofdaannemer Midreth voor de tweede keer binnen zes maanden in financiële problemen is. Later op de dag vroeg het bedrijf uit Mijdrecht uitstel van betaling aan. Een faillissement lijkt onvermijdelijk.

Eind dit jaar had het nieuwe Stedelijk Museum eindelijk open moeten gaan. Eindelijk, ruim zeven jaar nadat het zijn deuren voor het publiek moest sluiten. De gemeente Amsterdam was er veel aan gelegen om de opening dit jaar voor elkaar te krijgen. De afgelopen jaren klonk al forse kritiek op de gemeente, die het project in eigen beheer doet. Wethouder Carolien Gehrels (PvdA, Economische Zaken, Kunst, Cultuur) wilde gisteren niets kwijt over de planning. „Ook niets over extra kosten. We zijn nu aan het inventariseren.”

De verbouwing en uitbreiding van het Stedelijk Museum bestaat uit twee delen. Het totaal gerenoveerde oude gebouw van architect A.W. Weismann uit de negentiende eeuw was van september tot januari al open en is vanaf 3 maart met een tijdelijke expositie opnieuw toegankelijk. Maar de nieuwbouw is nog slechts een open staalconstructie op het Museumplein. De blikvanger, de witte kunststof kap (bijnaam: ‘De Badkuip’) moet er nog op.

Het Stedelijk Museum wilde gisteren niet reageren, maar de vorig jaar aangestelde directeur Ann Goldstein moet zich voelen zoals veel van haar voorgangers. Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw drong toenmalig directeur Edy de Wilde aan op verbouwing van zijn hopeloos verouderde museum. Zijn opvolgers Wim Beeren en Rudy Fuchs maakte met de architecten Robert Venturi en Álvaro Siza in de jaren negentig ambitieuze plannen, die sneuvelden op een onwillige gemeente. Haar voorganger Gijs van Tuyl was directeur van een gesloten museum en hoopte tevergeefs de opening van het nieuwe museum nog voor zijn pensioen mee te maken.

Wanneer de bouwwerkzaamheden weer hervat kunnen worden, is onduidelijk. Midreth zei gisteren in de persverklaring nog dat het hoopte de werkzaamheden aan het Stedelijk Museum voort te kunnen zetten. Volgens Gehrels hebben de gemeente en Midreth echter besloten uit elkaar te gaan. „We waren erop voorbereid en hebben scenario’s klaar liggen”, zei ze gisteren. „In het ene scenario gaat de gemeente zelf de regie voeren, in het andere huren we daar een partij voor in.”

Midreth bleek in 2007 het enige bouwbedrijf dat een offerte durfde in te dienen voor renovatie en uitbreiding van het Stedelijk Museum naar ontwerp van architectenbureau Benthem Crouwel. Nadat dat ontwerp was verkozen in 2004, dacht de gemeente nog dat in 2008 de nieuwbouw afgerond kon zijn. Maar omdat het lang duurde een aannemer te vinden die voor het krappe bedrag van de gemeente - 49 miljoen euro - de klus wilde klaren, werd de oplevering uitgesteld tot de zomer 2009.

Bij de bouw traden tal van problemen op. Bij het uitgraven van de diepe kuil van 12 tot 15 meter voor de nieuwbouw ontstonden problemen met het grondwater. Het afgraven van de grond onder het Museumplein liep vertraging op omdat er onverwachts veel klei lag die moeilijk af te voeren was. De bouw van de badkuip bleek ingewikkelder dan gedacht: er waren berekeningsfouten gemaakt bij de staalconstructie. De opening werd verschoven naar 2010.

Toen er in februari 2010 ook nog problemen met de klimaatbeheersing waren, schreef Gehrels de gemeenteraad dat de opening werd uitgesteld tot 2011. De financiële problemen van Midreth in oktober vorig jaar leverden weer enkele maanden vertraging op.

Na al die openingsdata houdt Gehrels zich ditmaal op de vlakte. Wanneer het werk wordt hervat, kan ze niet zeggen. „Op 9 februari vertel ik de gemeenteraad, die ik vanmiddag per brief informeer, daar meer over.”

Met medewerking van Karel Berkhout