Baas van chemiereus 'in ontwikkelingshulp'

Feike Sijbesma ziet zichzelf niet als diplomaat, hij is voorzitter van de raad van bestuur van DSM, het chemie-, farmacie- en voedingsconcern uit Heerlen. In die functie neemt hij ook deel aan het jaarlijkse World Economic Forum in Davos.

Maar tegelijk heeft hij daar nog een andere agenda. Tussen de bedrijven van de conferentie door loopt hij bijvoorbeeld naar een klein houten bouwsel op steenworp afstand van het congresgebouw, om even bij te praten met Josette Sheeran, de directeur van het World Food Programme (WFP), de hulporganisatie van de Verenigde Naties. DSM is partner van WFP (net als Unilever, TNT en de Nationale Postcode Loterij). En wie Sijbesma en Sheeran in gesprek ziet in deze geïmproviseerde ontvangstruimte van de VN kan zich moeilijk aan de indruk onttrekken dat hier het soort nieuwe ‘megadiplomatie’ wordt bedreven waarover Parag Khanna schrijft in zijn boek How to Run The World. Ontwikkelingshulp zonder dat er een ministerie aan te pas komt.

„Het begon vijf jaar geleden hier in Davos”, vertelt Sijbesma. „Een Afrikaanse president vertelde: een deel van de voedselhulp die we krijgen maakt onze mensen ziek. Het is een veel te eenzijdig samengesteld dieet, het zijn hoofdzakelijk koolhydraten. Daar word je inderdaad ziek van: het leidt tot bloedarmoede, blindheid, structurele vermoeidheid en gevoeligheid voor infecties. Honderd miljoen mensen zijn bijvoorbeeld blind door gebrek aan vitamine A.

„DSM is de grootste producent van nutriciënten – vitamines en mineralen – ter wereld. Dus ik zei: wij weten hier veel van af, wij gaan onze kennis inzetten om hier iets aan te doen. Wij stellen nu onze patenten beschikbaar aan WFP – alleen voor eigen gebruik en niet om door te verkopen, want het is wel onze business. En we hebben producten voor hen ontwikkeld, zoals koekjes en zakjes met sprinkles, korreltjes voor door het eten die de noodzakelijke voedingsstoffen bevatten. Daarnaast maken we bij DSM een paar mensen vrij voor dit project en geven we financiële hulp. Zo dragen we ertoe bij dat zo’n twee miljoen mensen nu een gebalanceerd dieet hebben. We gaan proberen dat op te schalen naar tien miljoen. In totaal hebben een miljard mensen een te eenzijdig dieet.”

Krijgt Sijbesma nooit te horen: zo wil de milieu vervuilende chemiereus DSM zijn imago zeker wat oppoetsen? „Daar word ik altijd wat kriegel van”, zegt hij. „Als je dit om de public relations doet, gaan de mensen dat doorzien, dan maak je jezelf ongeloofwaardig. Mensen die doodgaan zijn voor ons geen businessmodel. De vraag is: hoe kijk je naar dat deel van de samenleving dat je met jouw kennis kan helpen? Keer je die de rug toe, of zet je je expertise in? Een bedrijf is er niet alleen voor de aandeelhouderswaarde en de winst, maar heeft een bredere rol in de maatschappij. Ik vind dat wij, en ook ik als bestuursvoorzitter, afgerekend moeten worden op drie punten: people, planet and profit. Dat is geen kwestie van goed doen, maar je verantwoordelijkheid nemen.” De waarde van de jaarlijkse bijdrage van DSM bedraagt „enkele miljoenen”. En wat vinden de aandeelhouders daar van? „Ik heb er nooit klachten over gehad.”