Schietgrage held analyseert zijn woede

Hij heeft een cowboyhoed en hij schiet sneller dan zijn schaduw. Marshal Givens schiet in Justified boeven dood. Ze doen hem denken aan zijn vader.

Het begint met een ouderwetse shoot out. Twee mannen recht tegenover elkaar in de zon, pistool gereed, wachtend wie hem het eerst trekt. Als je sterft weet je dat de ander sneller was. In de serie Justified speelt deze confrontatie zich niet af in een verlaten straat van een stoffig stadje rond een saloon, maar in Miami op een terras, onder een parasol. Slechts één van de twee draagt een cowboyhoed: US Marshal Raylan Givens.

Givens is de vingervlugste. Dat is zijn voornaamste aanspraak op de titel van cowboy. De hoed is imago. Het is niet zo dat McCloud is herrezen, de legendarisch cowboy-politieman uit de jaren zeventig, die nog wel eens te paard door New York stoof.

Dat boeven hun wapen als eerste trekken, is Givens’ rechtvaardiging om ze dood te schieten. „It was justified”, is zijn droge commentaar. Givens is geen man van veel woorden. Maar zijn bazen denken anders over de noodzaak van de schietpartij en hij wordt overgeplaatst naar zijn geboortestreek, een mijnstadje in ruraal Kentucky.

Daar moet de schietgrage marshal het opnemen tegen de nazi-gek Boyd Crowder, die graag kerken opblaast met een raketwerper. Met Crowder heeft Givens vroeger nog in de mijnen gewerkt en Crowder weet hoe hij Givens moet raken. „Toen je die man in Miami doodschoot, zag je toen het gezicht van je vader?”

Het is de enige keer dat de supercoole Givens een van pijn doortrokken gezicht trekt. Justified is deels een klassiek vader-zoonconflict, met de vader als beruchte misdadiger en de zoon als wreker in de naam van de wet. Givens wil niet aan de simpele psychologische duiding van zijn daden, maar als hij al snel weer criminelen omlegt door ze als eerste hun wapen te laten trekken, begint er iets te knagen.

Hij zoekt zijn ex-vrouw op en zegt: „Ik zag mezelf nooit als een boze man.” Haar antwoord: „Niemand ziet het aan je, maar je bent de meest boze man die ik ken.”

Zijn zelfonderzoek en de botsingen met zijn vader vormen de boog die de serie overspant. Justified is daardoor te vergelijken met Life en The mentalist. Ook die series zijn opgebouwd rond charismatische politiemannen die worstelen met een persoonlijke kwestie. Maar te veel aandacht voor de ontwikkeling van een karakter wringt met de wens een seizoenen lang doorlopende hitserie te maken. Dus verwaterden beide series tot minder beklemmende, want klassieke politieshows, met meestal per aflevering een moordzaak.

Justified lijdt minder aan dat euvel. De plot, gebaseerd op een kort verhaal van Elmore Leonard, is compacter en daardoor dwingender. Ook Givens’ rommelige liefdesleven, met een geheime affaire en de ongedoofde harstocht voor zijn ex, is een wezenlijk onderdeel van het verhaal.

Acteur Timothy Olyphant speelde al eens sterk een moralistische marshal, in de cowboyserie Deadwood (toen nog met Zappa-sikje). Zijn vertolking van Givens doet er niet voor onder. De rechtlijnigheid van denken van zijn personage zet zich voort in de stramheid van zijn loopje. Dat ziet er fraai uit. Olyphant is cute, maar toch een klasse minder betoverend dan Damian Lewis en Simon Baker, de helden van respectievelijk Life en The Mentalist.

Gelukkig staat hij tegenover de donkere blik van Walton Goggins (zeven jaar in The Shield), die van Boyd Crowder een intelligente en goedgebekte, én intens enge maniak maakt. In de shoot out tussen de acteurs blijft Goggins overeind.

Ron Rijghard

Justified. 13 afleveringen van 50 min. De serie wordt niet gedistribueerd in Nederland. Een dvd zonder Nederlands ondertitels is verkrijgbaar via internetwinkels als Amazon.co.uk en Play.com, vanaf 22 pond.