Recensies

Een paparazzo en zijn geliefde Mona Lisa

Galerie Wouter van Leeuwen

Ron Galella, ‘Jackie: my obsession’. T/m 12 febr, Hazenstraat 27, Amsterdam. Inl: www.woutervanleeuwen.com

Hij was de favoriete fotograaf van Andy Warhol. Want, zei Warhol ooit, „een goede foto moet wat mij betreft scherp zijn en een beroemd iemand tonen die iets beruchts doet”. Ron Galella (1931) heeft zijn hele leven niets anders gedaan dan beroemdheden achterna zitten met zijn camera. Sterker: hij is er zelf wereldberoemd mee geworden. Dankzij zijn iconische foto’s van sterren als Marlon Brandon, Elizabeth Taylor, Robert Redford en Paul Newman geldt de Amerikaan nog altijd als een van de bekendste paparazzi aller tijden.

Zijn grootste muze was Jacqueline Kennedy-Onassis, aan wie in Galerie Wouter van Leeuwen nu een fijne tentoonsteling gewijd is: Jackie, my obsession. Vanaf het einde van de jaren zestig, toen de weduwe van president John F. Kennedy met de Griekse scheepsmagnaat Aristoteles Onassis trouwde, heeft Galella haar dag en nacht op de hielen gezeten. Jaren van zijn leven moet hij hebben doorgebracht voor de deur van haar woning op 1045 Fifth Avenue, tegenover het Metropolitan Museum in New York. In goede weken wist hij haar vier of vijf keer ‘te vangen’ met zijn camera.

Op bijna al die foto’s draagt Jackie een donkere zonnebril. Ze wílde niet gezien worden, en droeg haar lijfwachten op een zeker moment zelfs op om Galella’s camera te smashen. Op meerder foto’s rent ze van de fotograaf weg, als een schichtig hert op hoge dunne benen. Ze liet, in 1972, via de rechter zelfs een straatverbod afdwingen, waarna Galella haar overigens gewoon met een telelens bleef stalken. ‘Een marathon’, noemde Galella hun relatie.

Maar soms ook trof Galella haar op een onbewaakt ogenblik, rokend in een New Yorks restaurant, of dansend op een gala met Muhammad Ali. Over de schouder van de legendarische bokser kijkt Jackie de fotograaf recht aan, met ogen die ondeugendheid uitstralen. Op die momenten wordt duidelijk dat de relatie tussen de twee gerust een haat-liefdeverhouding genoemd kan worden. Want wat glimlacht ze lief naar hem, als hij haar vanuit een taxi betrapt heeft op Madison Avenue. De taxi toetert, zij draait zich om, haar haren verward voor haar gezicht, en kijkt hem als een verlegen schoolmeisje aan. Windblown Jackie, heet dit prachtige onbevangen portret, door Galella bestempeld als „mijn eigen Mona Lisa”.

Uit alle foto’s spreekt de liefde die Galella voor zijn muze gevoeld moet hebben. Ze staat nooit onflatteus op zijn foto’s, is altijd even modieus gekleed. Hij adoreerde zijn onderwerp en was er, anders dan veel hedendaagse paparazzi, nooit op uit om gênante ogenblikken naar buiten te brengen.

Na Jackie’s dood, in 1994, bleek dat zij alle foto’s die Gallela in de loop der jaren van haar had gemaakt, en die in bladen als Life, Vanity Fair en Newsweek waren verschenen, had uitgeknipt en bewaard. Zonder hem was ze nooit dat stijlicoon geworden, en dat wist ze.

Sandra Smallenburg

Vernieuwing van de gezapige aquarel

Pulchri Studio

Watermerk – 65 jaar Hollandse Aquarellistenkring. T/m 6 febr, Lange Voorhout 15, Den Haag. Di t/m zo 11-17 uur. Inl: www.pulchri.nl

Tien jaar geleden leek het erop dat de Hollandse Aquarellistenkring zijn beste tijd had gehad. De vereniging was in 1945 opgericht om de aquarel als kunstvorm te propageren, maar bevestigde inmiddels vooral de vooroordelen die er over die techniek bestaan. Dat de aquarel veel mogelijkheden biedt om gezapig artistiek te doen, met cliché-effecten in flink verdunde waterverf.

Maar sinds het aantreden van de schilder Sipke Huismans als voorzitter, een jaar of vijf geleden, is het ledenbestand heel wat diverser geworden. Huismans kijkt met een open vizier naar de meest uiteenlopende kunst, misschien omdat hij als oud-directeur van de kunstacademie in Enschede gewend is boven de partijen te staan. Dankzij hem is de Aquarellistenkring niet langer een gesloten gezelschap met verstarde opvattingen over wat een aquarel is.

De jubileumtentoonstelling Watermerk in Pulchri in Den Haag verrast door de afwisseling. Er zijn zelfs collage-achtige sculpturen van Gijs Assmann te zien. Zijn werk Moederziel alleen bestaat uit hout, wol, piepschuim, kurk, een emaillen beker en... beschilderd papier! Is dat waterverf? Jawel hoor.

Het mooiste van Huismans’ vernieuwing is dat hij het meer traditionele niet heeft uitgesloten. Integendeel. In Pulchri hangen ook stille interieuraquarellen van Agnes van Gelder en Jaap Nieuwenhuis, waarin zacht middaglicht over het hout en de bekleding van stoelen strijkt. Witte glimlichten zijn, heel klassiek, uitgespaard in de verf. Nieuwenhuis zond daarnaast twee aquarellen in van de tweeling Niels en Rik, twee jongens in trainingspakken die ontspannen zitten te poseren. Ze kijken geamuseerd. Maar wat wil je ook: ze zagen een aquarellist aan het werk die de kunst verstaat om in één keer, in waterverf, op groot formaat, twee geamuseerd kijkende jongens te portretteren.

In een geaquarelleerde strip van Toine Moerbeek verandert het interieur van een stal met veel houten balken plaatje na plaatje steeds verder in een abstracte compositie. ‘Bram van Velde’, staat er in potlood onder. De kijker begrijpt: figuratief en abstract kunnen harmonieus naast elkaar bestaan. En naast nog veel meer, zo blijkt bij de Hollandse Aquarellistenkring, die bloeit als nooit tevoren.

Gijsbert van der Wal