Opgloeiend oogwit

De Aanslag. Regie: Ursul de Geer. Gezien: 26/1 Schouwburg, Haarlem. Tournee t/m 7/5. Inl: www.bostheaterproducties.nl *****

Zelf noemde Harry Mulisch zijn roman De Aanslag (1982) het verhaal van een „voorval”. In de toneelbewerking door Léon van der Sanden en regisseur Ursul de Geer is De Aanslag een indringende weergave van vertwijfeling. Hoofdrolspeler Victor Löw zegt op zijn jongensachtige manier: „Als onschuld ook schuld kan veroorzaken, is onschuld dan schuldig?” Hij doelt het gegeven dat het lijk van NSB’er Fake Ploeg door de buren voor hun huis is gesleept. Met de dood van zijn ouders en broer tot gevolg. Aan het slot komt hij tot het beslissende inzicht: in het buurhuis zat een Joods gezin ondergedoken.

De aanslag is een gestileerd moment. Er klinken schoten, meer niet. Het is ingenieus bedacht door De Geer om de speelstijl mee te laten evolueren van vroeger naar nu, van heftig naar gestileerd. Acteur Peter Bolhuis neemt vele dubbelrollen op zich. Subliem is hij als de verzetsstrijder die de oorlog niet kan vergeten. Telkens weer probeert hij bij Löw als Anton Steenwijk de ware toedracht rond de aanslag te achterhalen. Bolhuis zet een speelstijl in met grote bewogenheid. In zijn ogen kan het oogwit gevaarlijk opgloeien. Hij dwingt Löw tot denken en denken. Prachtig.

Meer ‘De Aanslag’ op toneel in het Cultureel Supplement