Na Twitter nu de moskee

Nooit bereikten demonstraties tegen de Egyptische president Mubarak de omvang van nu. Maar is er een alternatief voor het dertig jaar oude regime?

Het Egyptische regime geeft nog geen enkel teken dat het bereid is te capituleren voor de pro-democratiebetogers die alweer dagenlang slaags zijn met oproerpolitie in de straten van Kairo en andere steden. Vannacht werd in een internationaal haast ongekende maatregel internet volledig afgesloten om het de activisten moeilijker te maken hun protesten te organiseren.

Maar vandaag neemt de moskee de organiserende rol van Facebook en Twitter over. De fundamentalistische Moslimbroederschap gaf gisteren te kennen dat haar aanhang zich zou voegen „bij alle nationale Egyptische krachten, het Egyptische volk, zodat deze vrijdag de Algemene Dag van Woede zal zijn voor de Egyptische natie”. De eerste Dag van Woede, 25 januari, waarmee het huidige protest begon, was het initiatief van seculiere activisten.

Een ander nieuw feit is de terugkeer naar Egypte van Mohamed ElBaradei, die zich na zijn pensionering als hoofd van het Internationaal Atoomenergie Agentschap als oppositieleider heeft opgeworpen. Hij bood gisteren aan „de overgang naar democratie te helpen leiden als het volk dat wil”.

Wil het volk dat? Er is grote onvrede over de economische situatie: lage lonen, een werkloosheid van 10 procent gekoppeld aan hoge voedselprijzen, een slechte woonsituatie, en een alomvattende corruptie. Protesten tegen de weigering van president Mubaraks dertig jaar oude regime de bevolking enige stem te geven in het bestuur worden vooral verwoord door de middenklasse.

De afgelopen jaren bereikten demonstraties tegen Mubarak nooit de omvang van nu. De vlucht van de Tunesische president Ben Ali na vier weken van straatprotest heeft de Egyptische oppositie nieuwe inspiratie gegeven. Vooralsnog blijft zij verdeeld tegenover een vastbesloten regime.

ElBaradei is niet acceptabel voor de Moslimbroederschap en wordt door veel activisten gewantrouwd. De armsten – bijna de helft van de bevolking leeft op of onder de armoedegrens van 2 dollar per dag – kennen hem niet. „Hij is een mediaballon”, zei de prominente Egyptische blogger Wael Abbas eerder. „Waar is zijn programma? Als hij is betrokken bij onze problemen, waarom zit hij dan niet in de gevangenis?” Zijn veelvuldige afwezigheid uit Egypte wordt hem eveneens kwalijk genomen.

De Moslimbroederschap, als religieuze partij officieel verboden maar in de praktijk gedoogd, is de sterkste oppositiebeweging. Hoe sterk is een open vraag. De laatste verkiezingen werden dusdanig gemanipuleerd dat zij nu geen zetels heeft. Er wordt wel gespeculeerd dat haar populariteit, mede te danken aan haar sociale programma’s, is gedaald door het uitblijven van politieke resultaten. Haar leiderschap is even vergrijsd als het regime waar zij tegenover staat.

Uit zijn zwijgen is op te maken dat Mubarak zeer is geschrokken van het protest. Maar de machtige strijdkrachten, waaruit hij zelf is voortgekomen, hebben groot belang bij het aanblijven van zijn regime, voorlopig inclusief de president zelf. De militairen, die ook toenemend betrokken zijn bij grote civiele projecten, zien niets in ElBaradei, de Moslimbroederschap of jongeren met laptops. Aan politieke verandering zijn zij nog niet toe.

Beweging zonder leiders: pagina 7