#Jan25 opstand nog zonder leiders

De Egyptische opstand is vooralsnog een beweging zonder leiding of eenduidig verhaal. De betogers van de afgelopen dagen hebben geen politieke partij.

De jonge consultant Mohamed komt de laatste dagen niet veel toe aan zijn werk. Op plekken waar demonstraties worden gehouden in de Egyptische hoofdstad Kairo, staat hij vooraan. Hij fotografeert alles wat hij ziet. Demonstranten die in elkaar worden geslagen door agenten in burger. Opvallende spandoeken bijvoorbeeld. „Maar ook grappige dingen, zoals traangasgranaten die per ongeluk tussen de agenten ontploffen.”

Na de demonstraties rent Mohamed naar huis en plaatst zijn foto’s op Flickr, voorzien van een kort commentaar. Hij houdt zijn groeiende schare volgers op de hoogte via Twitter, en hij heeft een blog, www.travellerwithin.com, waar hij persoonlijk getinte stukjes plaatst.

„Daarmee doorbreken we het monopolie van de Egyptische regering op informatie”, zegt Mohamed, die een groot deel van zijn leven in Europa woonde. „Het is goed voor de demonstranten, zodat ze weten wat er gebeurt en waar ze moeten zijn. Maar ik doe het ook om een andere reden. De hele wereld kan meekijken via mijn blog en foto’s. Het is een soort veiligheidsgarantie, het geeft demonstranten misschien een zekerder gevoel als ze weten dat de wereld meekijkt.”

De Egyptische demonstraties zijn nog altijd een beweging van onderop. Oppositieorganisaties als de verboden Moslimbroederschap hebben zich nog niet voluit achter de protesten geschaard. De duizenden demonstranten die deze week de straat op gingen in Kairo, grotendeels hoogopgeleide jonge mensen als Mohamed, hebben geen vakbond, politieke partij of andere organisatie achter zich.

De mensen die komen, komen namens zichzelf. „Laat niemand deze microfoon monopoliseren”, riep de Egyptische intellectueel Abd Urhman Yousouf al-Qaradari deze week in een toespraak.

De Egyptische opstand – #Jan25 genoemd op Twitter naar de dag dat de eerste demonstraties plaatsvonden – is een beweging zonder leider of eenduidig verhaal.

De een demonstreert, zo blijkt uit gesprekken, omdat de voedselprijzen hoog zijn. De ander is boos op het autoritaire bewind van president Mubarak.

De sociale media spelen juist in zo’n ongestuurde volkswoede een enorme rol, zegt journalist en actievoerder Ahmed. „De mensen die de laatste dagen de straat opgingen, zijn bijna allemaal actief op sociale netwerksites. Ze organiseren zich en bedenken strategieën. Het is een praktische manier om contact te houden en iets van elkaar te leren”.

Volgens Ahmed is demonstreren een vak dat je moet leren.

„Met zijn allen op één plek staan heeft bijvoorbeeld als nadeel dat de politie de veestrategie kan toepassen. Ze kunnen een plein snel schoonvegen door mensenmassa’s weg te drijven als een groep koeien. Actievoerders wisselen nu ideeën uit hoe ze de baas kunnen worden in de kleine steegjes van Kairo.”

Op YouTube geeft een voormalige politiecommandant, Amr Afifi, tips hoe demonstranten lange avonden op straat kunnen doorbrengen. Neem een deken mee, zegt hij, water en iets te eten.

Zelf gebruikt Ahmed vooral de sociale netwerksite Facebook, die volgens hem een veel beter podium is om zich te organiseren dan de meer eendimensionale blogs. Hij opent zijn laptop en laat de verborgen chatrooms zien, waar honderden mensen zijn aangemeld. Berichten komen bijna ieder seconde binnen.

„Ze blokkeren de sites van belangrijke mensen. Ben ik niet belangrijk genoeg?”

„Vrijdag! Vrijdag is de dag.”

„Heb je gehoord dat ElBaradei terugkomt?”

Ahmed lacht hardop. Mohamed ElBaradei, die gisteren terugkeerde uit Europa en een eventuele overgangsregering wil leiden, is niet populair onder de actievoerders.

„De sfeer is: Die man zat te wintersporten toen wij ons leven waagden. Hij wordt bovendien geassocieerd met het huidige bewind, waar hij te weinig afstand van heeft genomen.”

Ahmed opent een uitnodiging voor een event. Meestal zijn dat feestjes, maar nu is het een uitnodiging voor de demonstratie van vandaag, naar verwachting de grootste en meest cruciale van alle demonstraties van deze week. Attending, klikt hij aan.

Al meer dan 60.000 mensen komen ook, blijkt op de pagina. Een paar uur later zijn het er 70.000. Met een lachje: „Dat wordt een leuk feestje.”

Twitter en Facebook hebben kuren, dezer dagen. Vaak zijn ze onbereikbaar. Vanochtend, een paar uur voor het middaggebed, ligt internet in heel Kairo plat. „Dit tekent wel het belang van sociale media. Waarom denk je dat de regering Facebook en Twitter dwarsboomt? Ze weten dat het plekken zijn waar razendsnel informatie wordt gedeeld.”

Vandaag is ook het telefoonnet uitgevallen. Blogger Mohamed: „Ik was wel blij met de eerste storing, drie dagen geleden. Ik heb tijd gekregen om uit te vinden hoe ik de blokkade kan omzeilen via een proxy.”

De activisten weten dat de sociale media vooral van belang zijn voor de mensen die voorop lopen in de demonstratie. Willen de protesten een kans van slagen hebben om president Mubarak weg te krijgen, dan zullen ook de lager opgeleiden en veelal ongeletterde Egyptenaren zich bij hen moeten aansluiten.

Maar die hebben geen Twitter-account.