Internet hindert Chinese corruptie

Zonen van lokale Chinese partijbazen kunnen zich niet meer onkwetsbaar wanen als ze misstappen begaan. Internet kijkt mee.

In this photo taken on Oct. 29, 2010, Chen Guangqian holds portraits of his daughter Chen Xiaofeng at a hotel room in Baoding in northern China's Hebei province. Chen's daughter was killed in a hit-and-run that has become the country's hottest crime in months because of what the driver reportedly shouted when a crowd stopped his car. "My father is Li Gang!", the deputy chief of the district police. (AP Photo/Cara Anna) AP

„Vervolg mij maar als je durft, maar weet mijn vader is Li Gang”. Deze inmiddels gevleugelde woorden sprak de 23-jarige Li Qiming toen de politie hem op 23 oktober arresteerde omdat hij een dag eerder op de campus van de Universiteit van Hebei twee rolschaatsende studentes had aangereden. Een van de meisjes was inmiddels gestorven.

De jonge, toen dronken chauffeur van de Volkswagen Passat waande zich onkwetsbaar en boven de wet omdat zijn vader, Li Gang, plaatsvervangend commissaris van politie is in de universiteitsstad Baoding. Maar hij had geen rekening gehouden met het internet dat in China een toenemende rol speelt bij het bestrijden van machtsmisbruik en corruptie.

Li Qiming staat nu terecht op de verdenking een verkeersmisdrijf te hebben begaan. Hij kan worden veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf. Deze voor Chinese begrippen milde eis heeft, net als vorig jaar, toen de „Mijn vader is Li Gang”-zaak aan de kaak werd gesteld door ooggetuigen, de gemoederen op het Chineestalige internet in beweging gebracht.

Vele internetters denken dat plaatsvervangend politiecommissaris Li een akkoord heeft gesloten met zijn partijvrienden. In ruil voor een milde straf zou vader Li Gang ook de families van de twee slachtoffers royaal gecompenseerd hebben. Waarheidsvinding is lastig, want de rechtszaak vindt plaats in beslotenheid en zonder dat de verdachte aanwezig is.

Een sleutelrol in deze kwestie speelt de website 703804.com in de Zuid-Chinese stad Wenzhou. Het was deze site, die gefinancierd wordt door een christelijke zakenman, die als eerste het incident op de universiteitscampus meldde en ongehinderd ruimte gaf aan de verklaringen van ooggetuigen die ook fotos hadden opgestuurd.

Behalve in muziek en films is deze site gespecialiseerd in het aan de kaak stellen van corruptie. 703804.com wordt al de Chinese versie van Wikileaks genoemd. Kort na de „Mijn vader is Li Gang”-zaak vonden vergelijkbare incidenten plaats in Hangzhou en Zhangjiagang waar partijfunctionarissen dodelijke verkeersongelukken hadden veroorzaakt en niet werden vervolgd. 703804.com publiceerde foto’s en video’s van demonstraties van duizenden jongeren tegen deze vormen van machtsmisbruik, van kransleggingen en ook van botsingen tussen demonstranten en politie.

Voorzover bekend deden zich in 2010 acht voorvallen voor. In drie daarvan ging het om zonen van lokale partijbazen, die al dan niet dronken waren doorgereden na dodelijke ongelukken.

Volgens David Bandurski van het China Media Project van de Universiteit van Hongkong zouden al deze zaken in de doofpot zijn gestopt als het internet in China niet had bestaan. „Ondanks de censuur, die onverminderd streng is, worden dit soort zaken nationale gespreksonderwerpen. Dat was een paar jaar geleden ondenkbaar”, aldus Bandurski.

Oprichter van 703804.com Ye Zhe heeft daar een verklaring voor. „Het bestrijden van corruptie is een prioriteit van de leiders in Peking. Corrupte bestuurders – jaarlijks worden er 90.000 bestraft – worden gezien als een bedreiging van de harmonie, de stabiliteit en de machtspositie van de CCP. Daarom mogen wij onze gang gaan, als we onze kritiek gematigd houden”, vertelt hij in een telefoongesprek.

De vier jaar oude website werd in het begin vaak gesloten op last van de autoriteiten in Wenzhou, een van de rijkste en meest kapitalistische steden in China. Maar sinds anderhalf jaar wordt de site ongemoeid gelaten en kon daardoor onlangs onthullen dat een hoge Chinese partijfunctionaris politiek asiel heeft aangevraagd in Frankrijk omdat hij in Wenzhou verdacht wordt van het aannemen van steekpenningen tijdens grondtransacties, een veel voorkomend verschijnsel.

Volgens Ye Zhe zal de vrijheid op het Chinese internet alleen maar toenemen, tenminste als de websites net zoals die van hem voorzichtig opereren. „We kunnen niet alles zo maar publiceren, het moet wel goed onderbouwd zijn”, aldus Ye Zhe. De in het werkelijk vrije Hongkong woonachtige Amerikaan Bandurski betwijfelt dat. „Ik weet zeker dat als websites als 703804.com corruptieverhalen publiceren over de hoogste leiders van de stad, de provincies of het land zij gesloten worden. Ik heb eerder de indruk dat het internet gebruikt wordt als uitlaatklep voor sociale onrust, als een soort ventiel”, aldus Bandurski.

Van echte vrijheid is geen sprake. Een van de hoofdredacteuren van de relatief liberale Zuidelijke Media Groep in Guangzhou verloor gisteren zijn baan omdat hij had toegestaan dat een van de weekbladen van de groep, Weekblad voor de Zuidelijke Metropolis en de bijbehorende website, veel aandacht had besteed aan de vervolging en intimidaties van advocaten die zich inzetten voor de slachtoffers van het melamine-melkschandaal.