Alleen Sarkozy zorgt voor opwinding

De woede over de financiële crisis is nauwelijks nog waarneembaar in Davos. Zorgen over nieuwe problemen overschaduwen de tekenen van herstel.

In hun behoedzaamheid vinden de optimisten en de pessimisten, de politici en de bankiers, de economen en de ondernemers elkaar deze week op het jaarlijkse World Economic Forum in Davos.

Zeker, er zijn tekenen van economisch herstel, vooral dankzij China en de andere opkomende economieën. Maar de storm is nog niet voorbij, met name Europa en de VS zijn nog niet uit de problemen. Dat besef matigt de toon bij veel van de discussies, hoe groot de meningsverschillen over de politieke en financiële keuzes die gemaakt moeten worden ook zijn.

Slechts af en toe vlammen de emoties weer hoog op, net als de afgelopen twee jaar toen de bankiers het verwijt kregen dat ze de aanstichters van de financiële crisis waren. Zulke aanvallen zijn „niet productief en niet eerlijk”, probeerde topman Jamie Dimon van JP Morgan Chase gisteren die bladzijde om te slaan.

Maar hij had buiten de Franse president Sarkozy gerekend, die hem in een vraag-antwoord-sessie toevoegde dat de bankiers de crisis hebben veroorzaakt en dat „de wereld daarvoor de prijs betaald heeft met tientallen miljoenen werklozen, die geen enkele blaam treft en die overal voor moeten opdraaien. Dat veroorzaakt veel woede, veel woede”, aldus Sarkozy.

Maar zulke opwinding is dit jaar uitzonderlijk in Davos. „We beginnen gelukkig weer verder te kijken dan de crisis”, zei Robert Kimmitt, de voormalige Amerikaanse onderminister van Financiën (2005-2009) in de wandelgangen. „En Sarkozy is behalve president van Frankrijk en tijdelijk voorzitter van de G20 en G8, ook de leider van een politieke partij – dat moet je niet uit het oog verliezen.”

Sarkozy hamerde in Davos opnieuw op de noodzaak van regulering van de financiële markten. Maar de bankiers, onder wie Gary Cohn van Goldman Sachs, waarschuwden dat nieuwe regels voor de banken juist een nieuwe crisis kunnen veroorzaken. Peter Sands van Standard Chartered vergeleek het hele debat over regulering met een discussie over betere veiligheidsgordels in vliegtuigen – „iets waar je moeilijk bezwaar tegen kan maken, maar als het vliegtuig neerstort is het minder relevant”.

Om een andere metafoor uit de luchtvaart te presenteren was als spreker ook de Amerikaanse piloot Chesley Sullenberger als spreker uitgenodigd, die in 2009 een succesvolle noodlanding maakte in de Hudson bij Manhattan. Houd het hoofd koel, was de wijsheid die hij de hoofdrolspelers van de financiële wereld meegaf.

Dat zal de komende tijd nog zeker nodig zijn. De kansen dat Europa en de VS voor een nieuwe neergang staan zijn groter dan de kansen op herstel, waarschuwde de Amerikaanse econoom Joseph Stiglitz. „De euforie die je van sommige kanten hoort, komt voort uit het feit dat het in een deel van de wereld goed gaat, en dat de meeste multinationals die daar actief zijn daarvan profiteren.”

En dat deel van de wereld waar het goed gaat, zoals in China en India, heeft andere zorgen, zoals de hoge grondstoffenprijzen met als gevolg inflatie. De Indonesische president Yudhoyono waarschuwde dat de verwachte groei van de wereldbevolking, van 7 naar 9 miljard mensen in 2045, een enorme druk zal veroorzaken op de markten van voedsel, energie, water en andere hulpbronnen.

Het Aziatische geluid wordt in Davos ook vertolkt door de Singaporese intellectueel Kishore Mahbubani, die woensdag een schot voor de boeg loste met een artikel in de Financial Times waarin hij voorstelde de crisis eindelijk bij zijn naam te noemen: zoals de wereld in 1994/95 de Mexicaanse pesocrisis beleefde en in 1997/98 de Aziatische crisis, zouden we nu eerlijk moeten zeggen dat we de Westerse financiële crisis meemaken. Als de Thai en de Indonesiërs niet zo beleefd waren, stelde hij, dan zouden ze nu tegen de VS en Europa zeggen dat de tijd gekomen is om hetzelfde bittere medicijn te nemen dat jullie ons hebben voorgeschreven: stop met leven op te grote voet.

Maar het terugdringen van de begrotingstekorten en de enorme schuldenberg vergt veel politiek kapitaal, en de vraag is ook in Davos of de Westerse politici daarvan genoeg kunnen en willen besteden. De Britse premier Cameron hield in elk geval een hartstochtelijk pleidooi voor zijn beleid en het drastische bezuinigingspakket dat daarin centraal staat. Volgens de Amerikaanse minister van Financiën Geithner is zijn land bij uitstek in staat om te profiteren van de groei in Azië.