Achternaamonderzoek: Zijlstra's blijken impulsiever dan Aafjes

De Inspectie voor het Onderwijs opende deze week een website onder de naam Omslag in Taal (tinyurl.com/nrc-omslag). Op de site zijn tien filmpjes te zien van basisscholen die volgens de inspectie de afgelopen jaren hun taalonderwijs met succes verbeterd hebben. Overigens is een actiegroep ‘Red het Basisonderwijs’ juist deze week een landelijke actie begonnen tegen de Onderwijsinspectie, onder andere omdat deze volgens de groep te veel aandacht besteedt aan taal en rekenen en te weinig aan tekenen en muziek.

De taalkundige dr. Nicoline van der Sijs is woensdag benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau voor haar verdiensten voor de historische taalkunde. Zij kreeg de onderscheiding uit handen van Halbe Zijlstra, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, tijdens een gezamenlijke nieuwjaarsbijeenkomst van de Nederlandse Taalunie en het Genootschap Onze Taal. Van der Sijs schreef zo’n 25 boeken en 130 artikelen over taalkunde en leidde diverse digitaliseringprojecten van Bijbelvertalingen, waaronder de Statenvertaling van 1637.

Vernieuwingen in druktechnieken leiden tot veel nieuwe woorden. Om bij te blijven heeft DPS Design & Prepress Services als nieuwjaarsgeschenk een mooi boekje verspreid getiteld EHBO (Eerste Hulp Bij Onduidelijkheden). Het nieuwe woordenboekje voor de grafische industrie. Dit rode boekje vervangt Het groene woordenboekje voor de grafische industrie, een uitgave uit 2005. Een pdf van het nieuwe boekje is gratis te downloaden van de website www.dpsonline.nl/woordenboek. Van het gedrukte werkje zijn nog wat exemplaren over, die gratis worden verstuurd aan belangstellenden (zie de contactgegevens op de website van DPS).

Mark Rutte is niet van plan om minder Engelse woorden te gebruiken. Dat zei de premier afgelopen vrijdag tijdens zijn persconferentie. Rutte kreeg de afgelopen weken kritiek van taalpuristen omdat hij in het algemeen relatief veel leenwoorden gebruikt. Hoewel hij toegaf dat hij soms overdrijft („Vorige week sprak ik een zin uit met drie Engelse termen. Dat is misschien een beetje veel”), beloofde hij geen beterschap: „Als ik daar nu de hele tijd op moet letten, gaat dat ten koste van mijn snelheid van denken.”

Vorige week is een Innovatief woordenboek ICT en Engels online gegaan (http://www.w3dict.nl). Het bevat 2.000 Engelse ICT-termen met uitleg, 22.000 Nederlandse ICT-termen met uitleg, 33.000 Engelse afkortingen en hun betekenis, plus nog eens de definitie (in het Engels) van ruim 300.000 gewone Engelse woorden. De website is bestemd voor ‘iedereen die te maken heeft met het ICT-jargon en Engels’.

Mensen die Zijlstra heten zijn meer geneigd tot impulsaankopen dan mensen die Aafjes heten. Dat blijkt uit onderzoek gepubliceerd in het nieuwste nummer van het Journal of Consumer Research (tinyurl.com/nrc-naam). Willekeurige Amerikanen kregen via e-mail voordelige kaarten voor een basketbalwedstrijd aangeboden. Mensen met een achternaam die begon met een van de laatste negen letters van het alfabet reageerden binnen 19 minuten. Mensen met een achternaam vooraan in het alfabet deden er 6 minuten langer over. De onderzoekers geven als verklaring dat mensen met namen die met een A of een B beginnen op school gewend zijn dat zij zonder er moeite voor te doen altijd als eerste aan de beurt komen.

Een stilte van vier seconden is voldoende om een gesprek te ontwrichten en de deelnemers gevoelens van uitsluiting en angst te bezorgen. Dat blijkt uit een onderzoek dat een groep Groningse psychologen deze week publiceerde in het Journal of Experimental Social Psychology (tinyurl.com/nrc-stilte). Proefpersonen keken naar een gesprek waarin een controversiële opmerking werd gemaakt. Wie een versie van de video zag waarin na de opmerking een pijnlijke stilte volgde, voelde zich na afloop aanzienlijk onprettiger dan degene voor wie de stilte was weggemonteerd. Volgens de psychologen zijn we in gesprekken voortdurend op zoek naar sociaal evenwicht en bevestiging van onze positie.

Twee ouders in de Brusselse deelgemeente Etterbeek die hun dochter Belgique (‘België’) wilden noemen, moeten een andere naam kiezen. Volgens de burgerlijke stand zou Belgique verward kunnen worden met de achternaam van de koninklijke familie.

Tijdens de Olympische Spelen in 2012 in Engeland zullen alle 38 toneelstukken van Shakespeare worden opgevoerd in telkens een andere taal. De getemde feeks zal klinken in het Urdu, de taal van Pakistan, en King Lear in een taal van de Australische Aboriginals. De stukken zijn te zien in de reconstructie van Shakespeares eigen theater, The Globe.