Titelloze amateur stippelt voor Nakamura tactiek uit

Schaker Hikaru Nakamura leunt sterk op de adviezen van een computerexpert. Deze Littlejohn kent alle zwakke plekken van de tegenstanders.

„Als ik zo blijf spelen heb ik in elk geval een goede kans om op zijn minst gedeeld eerste te worden.” Dat Hikaru Nakamura na zijn overwinning in de tiende ronde van het Tata Steel-toernooi met vertrouwen de laatste drie ronden tegemoetzag was begrijpelijk. Dat hij niet overmoedig werd ook. Net als iedereen was ook hij onder de indruk van het virtuoze gemak waarmee Vishy Anand gelijke tred met hem had gehouden.

Nakamura en Anand waren de enige van de vier koplopers die tot winst kwamen. De overwinning van Nakamura was voor een belangrijk deel de vrucht van een opmerkelijke samenwerking.

Terwijl de wereldkampioen zijn hoofdsecondant bij zich heeft, de Deense grootmeester Peter Heine Nielsen, en ook nog eens te rade kan gaan bij twee grootmeesters uit zijn team die in de B-groep spelen, wordt de Amerikaan alleen bijgestaan door een titelloze amateur.

Al een jaar of drie laat Nakamura zijn openingsvoorbereiding grotendeels over aan Kris Littlejohn, een computerexpert die dan zelf niet zo goed mag schaken, maar wel een uitzonderlijk talent heeft om met behulp van een immense databank de zwaktes van tegenstanders bloot te leggen. Met een scherp oog voor detail bestudeert hij hun partijen en kiest een speelwijze waarin Nakamura alleen nog maar de puntjes op de i hoeft te zetten.

Zo ging het ook aan de vooravond van de partij tegen Maxime Vachier-Lagrave. Littlejohn bedacht het plan om de Fransman in een variant op te zoeken die hij vorige week tegen Shirov speelde, waarna Nakamura een zet vond die zwart voor nieuwe problemen stelde. Het effect was optimaal. Vachier-Lagrave miste de vertrouwdheid met de subtiliteiten van de stelling die Nakamura zich in enkele uren had eigen gemaakt en ging aan onnauwkeurigheden ten onder.

Vishy Anand stond voor het dilemma hoe hij Alexey Shirov moest aanpakken. De Spanjaard speelt al vanaf de eerste dag beroerd, maar hij blijft natuurlijk Shirov. Anand koos voor omzichtigheid en werd op zijn wenken bediend. De Indiër bereikte een complexe stand waarin hij weliswaar weinig voordeel had, maar waarin zwart alle gevaar liep. Het korte middenspel speelde Anand met de klare lijn die andere stervelingen pas zien als hij hem getrokken heeft. Op de 24ste zet verraste hij Shirov met een tactische kopstoot, twee zetten later was de partij voorbij.

Levon Aronian en Vladimir Kramnik raakten hun plaats in de kopgroep kwijt omdat ze met zwart niet verder kwamen dan remise. Aronian tilde daar niet zo zwaar aan. Tenslotte stond hij een tikje minder toen Anish Giri met een licht bezorgde blik op de klok remise aanbood. Kramnik kon zijn ontevredenheid moeilijk verbergen, want hij wilde vol voor de winst gaan tegen Jan Smeets. Helaas was zijn openingskeus niet al te gelukkig. Kramnik hoopte dat Smeets de variant zou herhalen die hij tegen Carlsen had gespeeld, maar dat deed hij na zijn slechte ervaring natuurlijk niet. In plaats daarvan speelde hij zo behoudend dat Kramnik na 21 zetten al van verdere pogingen afzag.

De eerste favoriet die met vrij grote zekerheid kan worden afgeschreven voor de eindzege is Magnus Carlsen. De Noor ging te ver in zijn wens om zijn Russische leeftijdsgenoot Ian Nepomniachtchi uit evenwicht te brengen. Carlsen staat bekend om zijn inhaalraces, maar anderhalf punt in drie partijen goed maken lijkt ook voor hem erg veel.

Hikaru Nakamura-Maxime Vachier-Lagrave

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 d5 4.cxd5 Pxd5 5.e4 Pxc3 6.bxc3 Lg7 7.Lc4 c5 8.Pe2 Pc6 9.Le3 0–0 10.0–0 Pa5 11.Ld3 b6 12.Dd2 e5 13.Lg5 Wijkt af van 13.Lh6 zoals Shirov tegen Vachier-Lagrave speelde. De zwarte dame wordt van de diagonaal d8-h4 verdreven. 13...Dd7 14.Lh6 Lb7 15.Lxg7 Kxg7 16.d5 f5 17.f3 Tf7 Volgens Nakamura was hier 17...f4 of 17...Tad8 beter. 18.exf5 c4 Na 18...gxf5 19.c4 zou wit positioneel gewonnen staan. 19.Lc2 gxf5 20.Tad1 f4 21.g3 Dd6 Nu is er weinig hoop meer voor zwart. Hij moest naar tegenspel zoeken met 21...Tg8. 22.gxf4 exf4 23.Kh1

De zwarte koning is te kwetsbaar. 23...Te8 24.Tg1+ Kf8 25.Le4 Lc8 26.Pd4 Df6 Hij had 26...Tee7 moeten proberen. 27.Pe6+ Het binnenvallen van het paard beslist de partij. 27...Lxe6 28.dxe6 Dxe6 29.Ld5 Dh3 30.Lxf7 Dxf3+ 31.Tg2 Kxf7 32.Dd7+ Kf6 33.Dg7+ Zwart gaf het op.