Kort nieuws Wetenschap

Ver sterrenstelsel gevonden van ‘kort’ na de oerknal

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 27 jan. Op opnames van de Hubble-ruimtetelescoop is een sterrenstelsel gevonden waarvan het licht er 13,2 miljard jaar over heeft gedaan om ons te bereiken. Doordat het heelal 13,7 miljard jaar geleden is ontstaan, gunt het verre stelsel dus een blik op de situatie 500 miljoen jaar na de oerknal. Het stelsel heeft de aanduiding UDFj-39546284 gekregen. Volgens de astronomen die de ontdekking vandaag in Nature bekendmaken, brengt UDFj-39546284 hen dicht in de buurt van de eerste sterrenstelsels in het heelal. Het verre stelsel zorgt voor nog een astronomische mijlpaal. Astronomen zijn gewend om grote afstanden in de kosmos niet in lichtjaar uit te drukken, maar in een getal dat roodverschuiving wordt genoemd. Dit is het eerste stelsel met een roodverschuiving groter dan tien: 10,3 om precies te zijn.

Fossiele dino met één vinger ontdekt

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 27 jan. In Binnen-Mongolië zijn fossiele botten van de eenvingerige dinosaurus Linhenykus ontdekt. Aan het uiteinde van zijn enige vinger bevond zich een fikse klauw. Waarschijnlijk gebruikte Linhenykus deze klauw om insecten als mieren en termieten op te graven. De klauw lijkt dan ook sterk op die van miereneters en gordeldieren. Het kleine dier woog slechts een halve kilo en was 30 tot 40 centimeter lang. Chinese en Amerikaanse onderzoekers schreven deze week over hun vondst in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the Natural Academy of Sciences. Een afname van het aantal vingers kwam vaker voor in de evolutie van dinosauriërs – de tweevingerige klauwtjes van de Tyrannosaurus Rex zijn hiervan misschien wel het bekendste voorbeeld. Een eenvingerige dinosaurus was nog nooit gevonden.

Massale sterfte door kolenbrand

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 27 jan. Explosieve koolverbranding kan de grootste uitstervingsgolf verklaren die de aarde ooit heeft getroffen. Aan het einde van het Perm, 250 miljoen jaar geleden, stierf circa 85 procent van de soorten in zee en 70 procent van de gewervelde diersoorten op het land. In een studie die zondag is verschenen in Nature Geoscience rapporteren Canadese geologen de ontdekking in het Noordpoolgebied van vliegas, lichte deeltjes die ontstaan zijn bij verbranding van kolen. Omdat koolafzettingen in het onderzochte gebied niet voorkomen, opperen de onderzoekers dat de vliegas is gevormd in het destijds vulkaanrijke Siberië. Het giftige vliegas zou zich over de wereld hebben verspreid, waardoor de atmosfeer en de wereldzeeën vergiftigd raakten.

Schuld maakt bot

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 27 jan. Mensen die zich schuldig voelen gaan zich weliswaar aardiger gedragen tegenover de persoon die ze kwaad hebben berokkend – in een poging de relatie te repareren – maar dat kan ten koste gaan van andere mensen in hun omgeving. Schuldgevoel maakt mensen namelijk minder gemotiveerd om tijd en geld aan derden te besteden – en zo kunnen er weer nieuwe slachtoffers ontstaan. Dat laten psychologen uit Rotterdam en Tilburg zien in onderzoek dat ze binnenkort publiceren in Journal of Personality and Social Psychology. Hun experimenten (waarin mensen bijvoorbeeld spelletjes speelden waarin anderen al dan niet benadeeld werden) tonen de ‘duistere kant’ van schuldgevoel, schrijven de psychologen: tot dusver werd gedacht dat deze morele emotie louter aanzet tot sociaal gedrag.