Geruchten over mores op de Gorch Fock

Minister Zu Guttenberg legde gisteren in de Bondsdag verantwoording af voor een reeks incidenten bij de Duitse krijgsmacht.

Karl-Theodor zu Guttenberg, de Duitse minister van Defensie, had zelf iets weg van een zeekapitein toen hij gisteren in de Bondsdag moest uitleggen wat er allemaal is misgelopen op het zeilende opleidingsschip van de Duitse marine, de Gorch Fock. Eenzaam de verantwoording nemend en soeverein feiten en geruchten van elkaar scheidend, alsof hij scheepsraad hield na een poging tot muiterij.

De bewindsman was in de problemen gekomen door een reeks incidenten bij de Bundeswehr, de Duitse krijgsmacht. Op de Gorch Fock viel begin november vorig jaar een vrouwelijke adelborst uit de mast, met dodelijke afloop. Daarna kwamen geruchten over misstanden naar buiten. Bij de Duitse troepen in Noord-Afghanistan schoot een soldaat waarschijnlijk tijdens het reinigen van zijn dienstpistool een kameraad per abuis dood; nieuws dat door Defensie lang geheim werd gehouden. En poststukken van Duitse militairen in Kunduz zouden tegen de regels in zijn geopend.

De Gorch Fock, de trots van zeilend Duitsland, een markante driemastbark die jarenlang het biljet van tien D-mark sierde, is de afgelopen dagen in een kwade reuk komen te staan. Er gingen geruchten over corpsrituelen, drinkgelagen en het ‘afbeulen’ van officieren in opleiding.

De websites van Der Spiegel en het boulevardblad Bild gaven per uur updates over wat voor smerigs de rekruten bij het passeren van de evenaar, tijdens het doopfeest van Neptunus, moesten ondergaan. De gezagvoerder van het schoolschip, een gepassioneerde zeiler, zou bekend staan als Käpt’n Unkontrollierbar; een goed zeeman die echter ook een eigen wereld op de Gorch Fock zou hebben geschapen, met veeleisende mores.

De dood van de adelborst en de mogelijke wantoestanden aan boord zijn inzet van nader onderzoek. Zu Guttenberg heeft gezagvoerder Norbert Schatz voor de duur van de onderzoekingen van zijn functie ontheven. „Uit voorzorg voor kapitein en bemanning”, zo zei hij gisteren. Schatz krijgt het roer weer in handen als blijkt dat bij hem aan boord niets onreglementairs is gebeurd. Zu Guttenberg was bekritiseerd voor zijn „overhaaste besluit” om de kapitein van de Gorch Fock op non-actief te stellen.

De vele geruchten over het leven op de driemaster verwees de minister voorlopig naar de prullenbak. Hij verwijt zijn critici „stemmingmakerij”. Ook bij het openen van de Feldpost uit Afghanistan zou te vroeg een oordeel zijn geveld. Zu Guttenberg laat dit incident eveneens napluizen. Net als de dood van de Duitse soldaat in Afghanistan – hierover was de Bondsdag aanvankelijk „onvolledig en niet correct” geïnformeerd, zei de minister.

De Bondsrepubliek heeft een leger dat grondwettelijk aan uitvoerige parlementaire controle onderhevig is gemaakt, om te voorkomen dat de historisch belaste Duitse strijdkrachten ooit weer een staat in de staat zullen vormen. Zu Guttenberg heeft de afgelopen dagen aan den lijve ondervonden wat het betekent aan het hoofd van een ‘parlementsleger’ te staan. Veel van de verwijten en geruchten kon Zu Guttenberg gisteren pareren. De rest wordt onderzocht. De kritiek op hem en zijn ministerie is volgens de bewindsman „als een vermolmde dakbalk in elkaar gestort”.