Een nette executie

Er bestaan maar weinig pijnloze methoden om iemand ter dood te brengen. Michael Portillo ging ernaar op zoek.

Een van de medicamenten die in de Verenigde Staten worden gebruikt om gevangenen ter dood te brengen is schaars en mogelijk binnenkort niet meer verkrijgbaar, zo werd deze week bekend. Dat maakt de BBC-documentaire How to Kill a Human Being extra interessant. Hierin blijkt een ander bestanddeel van de ‘dodelijke injectie’ niet zo menselijk te zijn. Ook onderzoekt het programma op een opzienbarende manier alternatieve executiemethoden. De uitzending uit 2008 staat op twee plaatsen op YouTube. Het gaat om ongeautoriseerde kopieën.

Hoofdpersoon is Michael Portillo, ooit een conservatieve politicus. Portillo was destijds tegen de doodstraf, maar alleen wegens mogelijke gerechtelijke dwalingen. Nu zoekt hij een manier van ter dood brengen waarbij een veroordeelde geen pijn voelt.

Bij de dodelijke injectie is dat twijfelachtig. De veroordeelde krijgt achtereenvolgens drie middelen ingespoten. Het eerste, natriumthiopental, brengt hem buiten bewustzijn. Dit middel is nu schaars. Overigens heeft de fabrikant van een alternatief dat in enkele staten wordt gebruikt (pentobarbital) die staten gisteren verzocht hiermee te stoppen.

Het tweede, pancuroniumbromide, verlamt. Kaliumchloride zorgt daarna voor hartstilstand. Portillo spreekt met een patiënte die bij een operatie het tweede middel kreeg toegediend terwijl het eerste niet goed werkte. „Alsof er brandende benzine door je lichaam stroomt. En je zit gevangen in een dood lichaam. Je kunt je niet bewegen, je kunt niets.”

Op zoek naar alternatieven laat Portillo een crashtest-dummy ophangen. In dramatische vertraagde beelden raakt het ding zijn hoofd kwijt. De elektrische stoel wordt door een deskundige een vorm van foltering genoemd. Een experiment met een dood varken laat zien wat een vreselijke verwondingen zo’n zware elektrische schok kan veroorzaken. En dat terwijl bij elke executie maar moet worden afgewacht hoeveel stroomstoten er nodig zijn.

Bij het Centrum voor Mens en Luchtvaart in Soesterberg stelt Portillo zich bloot aan zuurstofgebrek door lage luchtdruk. Daarbij is hij op zeker moment zo ver heen dat hij geen interesse heeft in het zuurstofmasker dat zijn leven kan redden. Langs dit spoor vindt hij zijn graal: een goedkope, pijnloze, zelfs euforische dood.

Nu en dan is Portillo wat gemakzuchtig in het afkeuren van een bepaalde methode. Er wordt naar een antwoord toegewerkt. Maar het slot is aangenaam ironisch: een toonaangevende Amerikaanse voorstander van de doodstraf betoogt vol vuur dat de ideale executie juist niet pijnloos mag zijn. Alles voor niets geweest.

Bekijk How to kill a human being via www.nrc.nl/bekijks. De link toont fragment 1, het vervolg verschijnt vanzelf.