'Den Haag gaf VS invloed EU'

Als Nederland voorzitter is van de Europese Unie, sturen de Verenigde Staten mee. Zo hield het kabinet-Balkenende in 2004 via ministers en ambtenaren intensief contact met Amerikaanse diplomaten over het Europese beleid. Er was voortdurend overleg over hoe Nederland als voorzitter optrad in gevoelige kwesties als de Turkse toetreding tot de Europese Unie en het wapenembargo tegen China.

Dat blijkt uit Amerikaanse ambtsberichten waarover NRC Handelsblad en RTL Nieuws beschikken via de Noorse krant Aftenposten.

Volgens de Amerikanen is deze strategie effectief geweest, met name op de punten van de Turkse toetreding en het wapenembargo tegen China. In de aanloop naar de Europese top eind 2004, waar werd beslist tot onderhandelingen met Turkije over toetreding, heeft Nederland de Verenigde Staten gevraagd om Turkije discreet te verzoeken zich soepeler op te stellen in conflicten met Griekenland. De Nederlandse regering had destijds, nog vóór het nee tegen de Europese grondwet in 2005, weinig bezwaren tegen uitbreiding van de EU. Op de top hielp de Britse premier Blair om de hard onderhandelende Turkse premier Erdogan weer aan tafel te krijgen nadat deze boos was weggelopen.

Het tweede diplomatieke succes, volgens de Amerikanen, was het Europese besluit om het wapenembargo tegen China in stand te houden. Frankrijk en Duitsland wilden dat opheffen.

De Amerikaanse ambassadeur Sobel schreef aan Washington dat minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot (CDA) uitblonk door zijn „talent om trans-Atlantische doeleinden te verpakken in Europees-gezinde taal.” Op beslissende momenten koos Bot voor „de trans-Atlantische agenda”, aldus de ambtsberichten.

Diplomatenpost over Nederland, VS en Europa: pagina 7